Analytic
Thứ Sáu, ngày 23 tháng 08 năm 2019, 09:25:27

Dân ca dân tộc Mông và nỗi trăn trở của nghệ nhân

Hồng Minh - 14:18, 11/02/2020

Dân ca của dân tộc Mông là những bài hát do người dân tự sáng tác và được lưu truyền từ lâu đời. Dân ca Mông có nhiều loại, hiện nay còn lưu giữ được một số loại hình dân ca như: Hát trong sinh hoạt (hát ru, hát vui chơi của trẻ em); hát mang tính nghi lễ (hát lên nhà mới, hát trong đám cưới, hát giao duyên, hát than thân...).

Đồng bào dân tộc Mông thể hiện các làn điệu dân ca, dân vũ trong các lễ hội của thôn, bản
Đồng bào dân tộc Mông thể hiện các làn điệu dân ca, dân vũ trong các lễ hội của thôn, bản

Ngay từ lúc mới sinh ra, trẻ em người Mông đã được đắm mình trong cái nôi văn hóa cộng đồng với những làn điệu dân ca nói về cuộc sống, xây dựng bản làng. Những bài hát dân ca không chỉ thể hiện bằng lời, mà còn có thể giãi bày thông qua những nhạc cụ như: Sáo, khèn, kèn lá, đàn môi.

Nghệ nhân Ly Thị Chở, huyện Đồng Văn (Hà Giang) chia sẻ: “Tôi không còn nhớ mình đã bắt đầu hát từ khi nào. Nhưng tôi vẫn nhớ lại hình ảnh bố mẹ, cô chú của tôi hát khi họ đang thu hoạch và làm những công việc nhà. Và rồi cứ như vậy, tôi đã học thuộc được những giai điệu dân ca đó”.

Vừa kể, bà Chở vừa cất lên những câu hát trong bài Công ơn cha mẹ: “Nơi ở của người Mông cheo leo núi cao. Tay với đến mặt trời, mặt trăng, gần chân mây. Nơi mà từ những kẽ đá cũng mọc ra hạt ngô căng mẩy… nơi mà khó khăn mọi người vẫn vui cười, vui hát…”.

Đối với những chàng trai, cô gái Mông, dân ca là phương tiện để bày tỏ tình yêu chân thành, nhưng hết sức mãnh liệt: “Cái bụng anh thương em nhiều như lá rừng. Em không có lòng thì thôi. Có lòng thì về ta ở với nhau một đêm. Em không có lòng thì thôi, có lòng thì về, ta ở với nhau một ngày”. Những hình ảnh trong lời hát mộc mạc nhưng cũng phản ánh sâu sắc tâm tư, ước nguyện vươn tới hạnh phúc vẹn tròn. Qua lời hát, tiếng khèn, họ tìm hiểu nhau và nên vợ nên chồng.

Dân ca là tiếng lòng của người Mông gửi gắm qua câu hát
Dân ca là tiếng lòng của người Mông gửi gắm qua câu hát

Theo bà Chở, dân ca người Mông vô cùng phong phú và có nhiều chủ đề như trở thành một người con dâu, tình yêu và tình anh em, hay là những bài hát được mẹ truyền dạy lại cho con…

Cũng như Nghệ nhân Ly Thị Chở, bà Vàng Thị Dí, huyện Trấn Yên (Yên Bái) chia sẻ: “Người Mông hát dân ca rất hay và ý nghĩa. Thế hệ của tôi giỏi hát dân ca lắm, nhưng giờ già hết rồi nên lâu không hát nữa”. 

Nghệ nhân Giàng Seo Gà, huyện Sa Pa (Lào Cai) chia sẻ, dân ca có ý nghĩa rất quan trọng trong cuộc sống, nhất là vấn đề văn hóa tâm linh, sau đó là văn hóa giải trí. Những lời ca, tiếng hát, tiếng khèn, tiếng sáo, khèn lá chính là tiếng lòng của người Mông. Bây giờ mọi người dùng điện thoại, nên không biết thổi khèn lá nữa, cũng không còn gọi nhau từ vách núi này sang vách núi kia bằng khèn. Cứ thế tiếng khèn, tiếng kèn lá mất dần đi.

“Tụi trẻ bây giờ không hiểu hát dân ca là thế nào, cũng không hiểu lời mình hát”, nghệ nhân Giàng Seo Gà trăn trở.

"Những lời ca, tiếng hát, tiếng khèn, tiếng sáo, khèn lá chính là tiếng lòng của người Mông. Bây giờ mọi người dùng điện thoại, nên không biết thổi khèn lá nữa, cũng không còn gọi nhau từ vách núi này sang vách núi kia bằng khèn. Cứ thế tiếng khèn, tiêng kèn lá mất dần đi”.

Nghệ nhân Giàng Seo Gà, huyện Sa Pa (Lào Cai).

Tin cùng chuyên mục
Người hát khúc ca Hoàng Sa trên đảo Lý Sơn

Người hát khúc ca Hoàng Sa trên đảo Lý Sơn

Ở tuổi 74, bà Đỗ Thị Hảo, thôn Tây An Vĩnh, huyện đảo Lý Sơn (Quảng Ngãi) vẫn thường hát ru những khúc ca về Hoàng Sa, Trường Sa… như nỗi nhớ về những đội hùng binh Hải đội Hoàng Sa kiêm quản Bắc Hải năm xưa ra đi khẳng định chủ quyền biển đảo. Bà là “pho sử thi sống” cuối cùng ở Lý Sơn qua những câu hát ru.
Tin nổi bật trang chủ
“Hoa tặc”

“Hoa tặc”

Cùng trao đổi - Hồng Phúc - 16:58, 01/06/2020
Tuyến Quốc lộ 19 (đoạn từ cảng Quy Nhơn đến Quốc lộ 1A) mới vừa được khánh thành vào ngày 29/3, dài 17,42km.
Người hát khúc ca Hoàng Sa trên đảo Lý Sơn

Người hát khúc ca Hoàng Sa trên đảo Lý Sơn

Sắc màu 54 - Nguyễn Trang - 16:54, 01/06/2020
Ở tuổi 74, bà Đỗ Thị Hảo, thôn Tây An Vĩnh, huyện đảo Lý Sơn (Quảng Ngãi) vẫn thường hát ru những khúc ca về Hoàng Sa, Trường Sa… như nỗi nhớ về những đội hùng binh Hải đội Hoàng Sa kiêm quản Bắc Hải năm xưa ra đi khẳng định chủ quyền biển đảo. Bà là “pho sử thi sống” cuối cùng ở Lý Sơn qua những câu hát ru.
Nan giải quản lý rừng giáp ranh

Nan giải quản lý rừng giáp ranh

Môi trường sống - L.Phương - C.Luận - 16:42, 01/06/2020
Huyện Vĩnh Thạnh (Bình Định) giáp ranh với thị xã An Khê (Gia Lai). Nhiều năm qua, công tác quản lý rừng ở khu vực giáp ranh hai địa phương này đang gặp nhiều khó khăn. Đặc biệt, là tình trạng xâm lấn, tranh chấp đất của người dân hai địa phương diễn ra rất phức tạp, nhưng các cơ quan chức năng liên quan chưa thể xử lý dứt điểm.
Mô hình điện mặt trời áp mái: Góp phần chống biến đổi khí hậu

Mô hình điện mặt trời áp mái: Góp phần chống biến đổi khí hậu

Môi trường sống - Hương Chi - Vũ Lợi - 14:27, 01/06/2020
Lắp đặt và sử dụng mô hình điện mặt trời áp mái là lợi thế rất lớn của địa phương trong khai thác nguồn năng lượng sạch tự nhiên, giảm thiểu sử dụng năng lượng hóa thạch và góp phần chống biến đổi khí hậu.
Đẩy mạnh công nghệ chế biến: Hướng tiêu thụ ổn định cho nông sản Việt

Đẩy mạnh công nghệ chế biến: Hướng tiêu thụ ổn định cho nông sản Việt

Khoa học - Công nghệ - Thúy Hồng - 14:06, 01/06/2020
Trong 4 tháng đầu năm 2020, dịch Covid-19 đã tác động rất mạnh đến hoạt động xuất khẩu nông sản. Quan tâm đầu tư, đẩy mạnh công nghệ chế biến là một trong những hướng đi được kỳ vọng sẽ giúp nông sản phục hồi sau đại dịch. Công nghiệp chế biến không chỉ giải quyết tình trạng “giải cứu” nông sản mà còn đóng vai trò quan trọng giúp các doanh nghiệp chủ động thị trường tiêu thụ và nâng cao giá trị cho nông sản Việt Nam.
Mô hình tránh hạn hiệu quả của nông dân Tây Nguyên

Mô hình tránh hạn hiệu quả của nông dân Tây Nguyên

Môi trường sống - Lê Hường - 14:00, 01/06/2020
Để chống hạn, một số nông dân ở Tây Nguyên đã tự tìm ra cách tích trữ nước, đó là đào ao lót chống thấm để tích nước, kết hợp tưới nước tiết kiệm. Đây là giải pháp hiệu quả để ứng phó thời tiết biến đổi ngày càng khắc nghiệt.
Con nuôi Đồn Biên phòng

Con nuôi Đồn Biên phòng

Nhịp cầu nhân ái - Lê Hường - 11:09, 01/06/2020
Thời gian qua, các Đồn Biên phòng (ĐBP) thuộc Bộ Chỉ huy Bộ đội Biên phòng (BĐBP) tỉnh Đăk Lăk có nhiều cách làm hay, giúp người dân vùng biên phát triển kinh tế, xóa đói giảm nghèo. Đặc biệt, mô hình “Con nuôi Đồn Biên phòng” đang giúp nhiều trẻ em có hoàn cảnh khó khăn được đến trường, có cuộc sống ổn định.
Buôn Đôn (Đăk Lăk): Hiệu quả từ các mô hình chuyển đổi kinh tế

Buôn Đôn (Đăk Lăk): Hiệu quả từ các mô hình chuyển đổi kinh tế

Kinh tế - Lê Hường - 11:01, 01/06/2020
Huyện biên giới Buôn Đôn đất đai cằn cỗi, nguồn nước khan hiếm, diễn biến thời tiết phức tạp thường xuyên tác động xấu đến sản xuất nông nghiệp. Nhưng nhờ chính quyền địa phương định hướng đúng và triển khai hỗ trợ thiết thực nên người dân địa phương, đặc biệt là đồng bào DTTS, đã chuyển đổi các mô hình kinh tế hiệu quả, mang lại thu nhập cao.
Mái ấm của trẻ thơ

Mái ấm của trẻ thơ

Nhịp cầu nhân ái - Thùy Dung - 10:50, 01/06/2020
Nhiều năm qua, Mái ấm Thiên Ân ở thôn 4, xã Chư Á, TP. Pleiku (Gia Lai) đã cưu mang hàng trăm hoàn cảnh éo le, đặc biệt là các em nhỏ người đồng bào DTTS. Nhờ có vòng tay che chở của các sơ, dưới mái nhà chung nhiều em nhỏ đã lớn lên, trưởng thành và trở thành người có ích cho xã hội.
Ninh Thuận: Bước tiến dài trên chặng đường giảm nghèo

Ninh Thuận: Bước tiến dài trên chặng đường giảm nghèo

Công tác Dân tộc - Thành Nhân - 10:35, 01/06/2020
Năm 1992, tỉnh Ninh Thuận được tái lập, khi đó tỷ lệ hộ nghèo chiếm 28,13%, đến nay tỷ lệ hộ nghèo toàn tỉnh giảm còn 6,74%. Đây là một bước tiến đáng ghi nhận của Đảng bộ, chính quyền và Nhân dân tỉnh Ninh Thuận.