Analytic
Thứ Sáu, ngày 23 tháng 08 năm 2019, 09:25:27

Độc đáo lối hát dân ca của người Sán Chí

Long Vũ - 11:00, 02/12/2019

Dân tộc Sán Chí ở xã Kiên Lao, huyện Lục Ngạn (Bắc Giang) có một kho tàng văn hóa dân gian khá đa dạng và phong phú. Trong đó, dân ca là một loại hình nghệ thuật được nhiều người yêu thích.

Câu lạc bộ hát dân ca Sán Chí xã Kiên Lao thể hiện một làn điệu hát giao duyên ban ngày
Câu lạc bộ hát dân ca Sán Chí xã Kiên Lao thể hiện một làn điệu hát giao duyên ban ngày

Ông Lâm Văn Đông ở thôn Giữa, xã Kiên Lao năm nay đã 80 tuổi, hiện vẫn còn lưu giữ được khá nhiều các bài hát, câu hát dân ca cổ của người Sán Chí. Ông Đông cho biết: “Hầu hết người Sán Chí nào cũng biết hát các làn điệu dân ca Sán Chí. Đa phần các làn điệu hát dân ca Sán Chí bắt nguồn từ trong lao động, sản xuất. Năm 18 tuổi, tôi đã dịch những bài hát dân ca Sán Chí từ chữ Hán cổ ra chữ Quốc ngữ để dạy cho những người dân trong bản, làng”.

Các làn điệu, câu hát cổ của người Sán Chí không có nhạc cụ đệm. Các bài hát, làn điệu câu hát của người Sán Chí đều có nhịp phách, luyến láy, nhả chữ, lên bổng xuống trầm, ngân dài nhấn mạnh từ ngữ trong câu hát đã tạo nên giai điệu, phách nhịp và thể hiện tình cảm của người hát trong từng hoàn cảnh cụ thể. Người hát dân ca Sán Chí giỏi không chỉ thuộc nhiều lời hát, thể loại hát mà còn phải thông minh, sâu sắc, giỏi ứng đối trong giao lưu, hát đối. 

Về thể loại, hầu hết các bài hát dân ca Sán Chí xuất phát từ thơ Đường, thường viết theo thể “thất ngôn tứ tuyệt” (thể thơ 4 câu, mỗi câu có 7 chữ). Bên cạnh đó, trong một số bài, câu đầu chỉ có 5 từ, do vậy người Sán Chí phải dùng từ láy để ngâm đệm khi hát. 

Về nội dung, các bài hát dân ca Sán Chí phong phú và đượm chất trữ tình; ca từ vừa mộc mạc, vừa tinh tế, gần gũi với đời sống của người dân, thường có ý nghĩa ca ngợi quê hương, ca ngợi lao động, mong muốn cuộc sống hạnh phúc và tình yêu đôi lứa. Theo tổng hợp của các công trình nghiên cứu, dân ca Sán Chí chia làm 4 hình thức chính: hát ban ngày (Chục Côộ) - hát giao duyên hay hát ghẹo, hát ban đêm (Cnắng Côộ), hát đám cưới (Chắu Côộ) và hát đổi danh (Zoóng Hôồ Côộ). Trong đó, hát “Cnắng Côộ” là loại hình phong phú nhất nên khi nhắc đến dân ca Sán Chí, đồng bào thường gọi theo tên chung là “Cnắng Côộ”.

Người cao tuổi huyện Lục Ngạn trao đổi về kỹ thuật hát đối đáp dân ca. Ảnh TL
Người cao tuổi huyện Lục Ngạn trao đổi về kỹ thuật hát đối đáp dân ca. Ảnh TL

Ông Lâm Minh Sập, Chủ nhiệm Câu lạc bộ hát dân ca Sán Chí, xã Kiên Lao cho biết: “Nhận thức được việc bảo tồn các nét văn hóa quý giá của đồng bào Sán Chí, năm 2010, tôi đã cùng các già làng trong bản tập hợp, sưu tầm những bài hát, làn điệu dân ca Sán Chí rồi cùng nhau tập hát và truyền dạy cho lớp trẻ. Hiện nay, trong xã có 7 thôn, đều có Câu lạc bộ. Hầu hết, ai cũng biết hát và đã đi giao lưu với rất nhiều bà con Sán Chí ở Đăk Lăk, Thái Nguyên, Lạng Sơn, Cao Bằng…”.

Ông Nguyễn Bá Đạt, nguyên Trưởng phòng Văn hóa huyện Lục Ngạn cho biết, hiện nay, ở xã Kiên Lao còn bảo tồn hơn 1.000 bài hát, làn điệu câu hát dân ca cổ của người Sán Chí qua các giai đoạn. Người Sán Chí khi hát đối đáp giao duyên thường từng đôi, từng cặp có nam có nữ. Tuy không sử dụng nhạc cụ nhưng những lời ca, làn điệu trầm bổng, ngân nga, lên xuống day dứt, tha thiết, nồng nàn là điểm độc đáo nhất mà các làn điệu, câu hát dân cá Sán Chí mang lại. 

Với sự độc đáo cả về nội dung lẫn hình thức, dân ca Sán Chí ở Lục Ngạn, Bắc Giang đã được công nhận là Di sản văn hoá phi vật thể quốc gia. Hy vọng rằng, với sự đóng góp nhiệt tình của những người như ông Đạt, ông Sập và những thành viên trong Câu lạc bộ hát dân ca Sán Chí ở xã Kiên Lao, các làn điệu, câu hát dân ca của người Sán Chí sẽ được bảo tồn, phát huy. Đây cũng là một nhiệm vụ đặt ra cho các ban ngành ở địa phương trong việc bảo tồn nét văn hóa của người Sán Chí ở xã Kiên Lao nói riêng và văn hóa các dân tộc ở huyện Lục Ngạn nói chung.

Tin cùng chuyên mục
Quảng Ninh: Giảm phí thăm quan để khởi động lại du lịch

Quảng Ninh: Giảm phí thăm quan để khởi động lại du lịch

Quảng Ninh là địa phương có tiềm năng du lịch lớn, với nguồn tài nguyên du lịch biển, rừng, tâm linh, cùng nhiều khu vui chơi giải trí được đầu tư… Bằng các hình thức liên kết, giảm giá dịch vụ nhưng không giảm chất lượng, ngành Du lịch tỉnh Quảng Ninh đã tái khởi động và đã có nhiều chuyển biến tích cực.
Cần tuyên truyền, phổ biến rộng rãi các văn bản mới của Đảng về công tác dân vận

Cần tuyên truyền, phổ biến rộng rãi các văn bản mới của Đảng về công tác dân vận

Thời sự - Nghĩa Hiệp - 13 phút trước
Đó là ý kiến chỉ đạo của đồng chí Trương Thị Mai, Ủy viên Bộ Chính trị, Bí thư Trung ương Đảng, Trưởng ban Dân vận Trung ương tại Hội nghị quán triệt, triển khai các văn bản mới năm 2019 và 2020 của Đảng liên quan đến công tác dân vận ở khu vực trung du và miền núi phía Bắc diễn ra sáng ngày 5/6/2020, tại TP. Hòa Bình, tỉnh Hòa Bình. Dự Hội nghị còn có các đồng chí: Đỗ Văn Chiến, Ủy viên Trung ương Đảng, Bộ trưởng, Chủ nhiệm Ủy ban Dân tộc; Điểu K’Ré, Ủy viên Trung ương Đảng, Phó Trưởng ban Thường trực Dân vận Trung ương; Bùi Văn Tỉnh, Ủy viên Trung ương Đảng, Bí thư Tỉnh ủy Hòa Bình; Nguyễn Phước Lộc, Phó Trưởng Ban Dân vận Trung ương; đại diện lãnh đạo Tỉnh ủy và Ban Dân vận các tỉnh trung du và miền núi phía Bắc.
Thanh Hóa: Tình trạng tảo hôn và hôn nhân cận huyết đã giảm đáng kể

Thanh Hóa: Tình trạng tảo hôn và hôn nhân cận huyết đã giảm đáng kể

Sức khỏe - Quỳnh Chi - 1 giờ trước
Sau 5 năm thực hiện Đề án “Giảm thiểu tình trạng tảo hôn và hôn nhân cận huyết thống (HNCHT) trong vùng DTTS giai đoạn 2015 - 2020” của Thủ tướng Chính phủ, với sự nỗ lực vào cuộc của các cấp ủy đảng, chính quyền, tổ chức chính trị, xã hội ở Thanh Hóa, tình trạng này đã được cải thiện và giảm đáng kể.
Đề án đầu tư vùng chuyên canh cây quế Trà Bồng (Quảng Ngãi): Vừa “khai sinh” đã “khai tử”

Đề án đầu tư vùng chuyên canh cây quế Trà Bồng (Quảng Ngãi): Vừa “khai sinh” đã “khai tử”

Kinh tế - Lê Phương - 1 giờ trước
Được xem là “thủ phủ” của cây quế, hơn 5 năm trước, huyện Trà Bồng (Quảng Ngãi) đã xin chủ trương đầu tư vùng chuyên canh quế tập trung. Nhưng khi được UBND tỉnh thông qua, huyện lại xin dừng Đề án.
Hướng đi mới cho NTM vùng cao

Hướng đi mới cho NTM vùng cao

Sản phẩm - Thị trường - Khánh Thư - 2 giờ trước
Để xây dựng nông thôn mới (NTM) nâng cao thì việc phát huy nội lực của địa phương là chủ đạo. Một trong những yêu cầu đặt ra là, các địa phương phải phát huy thế mạnh, khai thác các sản phẩm chủ lực, từ đó tạo sức bật cho tăng trưởng.
Đời sống của đồng bào Mảng ở Nậm Nhùn (Lai Châu): Còn đó nhiều khó khăn

Đời sống của đồng bào Mảng ở Nậm Nhùn (Lai Châu): Còn đó nhiều khó khăn

Phóng sự - Ký sự - Hoài Dương - 4 giờ trước
Có điện lưới quốc gia, có đường giao thông bê tông vào đến bản, trẻ em được đến trường… là những đổi thay tại các bản người Mảng ở huyện Nậm Nhùn (Lai Châu) hôm nay. Tuy nhiên, cuộc sống của người dân vẫn còn nghèo, vấn đề quan trọng nhất đặt ra là cần tạo được sinh kế giúp đồng bào có thu nhập, hướng tới thoát nghèo bền vững.
Thực hiện bình đẳng giới ở Khánh Hòa: Hiệu quả từ công tác truyền thông

Thực hiện bình đẳng giới ở Khánh Hòa: Hiệu quả từ công tác truyền thông

Dân tộc - Miền núi - Lê Phương - 4 giờ trước
Nhờ đẩy mạnh công tác truyền thông, đồng bào DTTS ở các địa phương miền núi tỉnh Khánh Hòa ngày càng nâng cao nhận thức về bình đẳng giới (BĐG), nhiều cặp vợ chồng đã biết chia sẻ với nhau công việc nhà, nuôi dạy con cái.
Thanh Hóa: Bi hài việc huyện “dọa” kiện xã ra tòa

Thanh Hóa: Bi hài việc huyện “dọa” kiện xã ra tòa

Bạn đọc - Quỳnh Chi - 4 giờ trước
Để khắc phục nợ, UBND xã Thiệu Công, huyện Thiệu Hóa (Thanh Hóa) đã vay tạm hơn 3 tỷ đồng từ UBND huyện Thiệu Hóa. Nhưng sau gần 2 năm, xã vẫn chưa hoàn ứng cho huyện. Đòi mãi không xong, huyện ra “tối hậu thư” sẽ khởi kiện ra tòa!
Huyện Ba Vì (Hà Nội): Chú trọng công tác tuyên truyền trong xây dựng NTM

Huyện Ba Vì (Hà Nội): Chú trọng công tác tuyên truyền trong xây dựng NTM

Kinh tế - Hoài Dương - 5 giờ trước
Nhằm tạo sự đồng thuận trong Nhân dân và mang lại hiệu quả thiết thực trong việc thực hiện Chương trình mục tiêu quốc gia xây dựng Nông thôn mới (NTM), ngay từ những ngày đầu triển khai, huyện Ba Vì đã xác định công tác tuyên truyền cũng là một chủ thể trong xây dựng NTM thông qua các hình thức tuyên truyền như: Báo, đài, băng rôn, khẩu hiệu,…
Đại hội Đảng bộ huyện Hòa An (Cao Bằng) thành công tốt đẹp

Đại hội Đảng bộ huyện Hòa An (Cao Bằng) thành công tốt đẹp

Tin tức - Kim Thoa - Minh Thu - 15:17, 04/06/2020
Từ ngày 2 - 4/6/2020, Đảng bộ huyện Hòa An, tỉnh Cao Bằng đã tổ chức Đại hội lần thứ XX, nhiệm kỳ 2020 – 2025 với phương châm “Đoàn kết - dân chủ - đổi mới - phát triển”. Đây là Đảng bộ được tỉnh Cao Bằng chọn tổ chức Đại hội điểm và thí điểm bầu trực tiếp Bí thư Huyện ủy.
Dai dẳng tảo hôn ở xã nghèo Quảng Hòa

Dai dẳng tảo hôn ở xã nghèo Quảng Hòa

Dân tộc - Miền núi - Lê Hường - 10:05, 04/06/2020
Lấy chồng khi tuổi vị thành niên, ngoài 30 tuổi, nhiều phụ nữ đã sinh 5 - 6 người con, thậm chí lên chức ông bà. Không ít em học sinh bỏ học giữa chừng để lấy chồng, cưới vợ… Đó là câu chuyện buồn dai dẳng về tình trạng tảo hôn diễn ra suốt bao nhiêu năm qua ở xã Quảng Hòa, huyện Đăk G’long (Đăk Nông).