Analytic
Thứ Sáu, ngày 23 tháng 08 năm 2019, 09:25:27

Nâng cao chất lượng dân số các dân tộc rất ít người: Mô hình can thiệp nào phù hợp?

Sỹ Hào - 10:06, 11/03/2020

Là một trong những nhóm dân số đặc thù theo quy định trong Dự thảo Luật Dân số đang được đưa ra lấy ý kiến rộng rãi, các DTTS rất ít người sẽ được ưu tiên đầu tư, hỗ trợ để nâng cao chất lượng dân số. Tuy nhiên, việc xây dựng một mô hình can thiệp phù hợp là không hề dễ.

Mặc dù ngành chức năng đã có rất nhiều nỗ lực nhưng chất lượng dân số ở các DTTS rất ít người vẫn rất thấp. (Ảnh minh họa)
Mặc dù ngành chức năng đã có rất nhiều nỗ lực nhưng chất lượng dân số ở các DTTS rất ít người vẫn rất thấp. (Ảnh minh họa)

Những chỉ số báo động

Theo thống kê của Ủy ban Dân tộc (UBDT), trong 53 DTTS của nước ta, có 16 dân tộc có dân số dưới 10 nghìn người. Trong 16 DTTS rất ít người, có 11 dân tộc có dân số dưới 5 nghìn người, trong đó 5 dân tộc có dân số dưới 1 nghìn người (Ơ Đu, Pu Péo, Si La, Rơ Măm, Brâu).

Số liệu được nêu trong Đề án “Bảo vệ và phát triển DTTS, đặc biệt dân tộc dưới 10 nghìn người theo hướng bảo đảm sự phát triển đồng đều, bình đẳng giữa các dân tộc” do UBDT xây dựng cho thấy, nhiều chỉ số đáng ngại về chất lượng dân số của các DTTS rất ít người.

Cụ thể, tuổi thọ trung bình của DTTS rất ít người chỉ đạt 69,9 năm, thấp hơn 3,4 năm so với kết quả chung của cả nước; tầm vóc thể lực (chiều cao, cân nặng trung bình) cũng rất thấp (chiều cao trung bình là 1m40 - 1m55, cân nặng trung bình 40 - 45kg)…

Đáng chú ý nhất, là tình trạng suy dinh dưỡng thể thấp còi, nhẹ cân ở trẻ em các DTTS rất ít người. Theo kết quả điều tra, cân nặng trẻ sơ sinh đủ tháng đạt chuẩn là khoảng 2,9 - 3,8kg/trẻ. Ghi nhận trên cả nước thì tỷ lệ trẻ sơ sinh dưới cân nặng này chỉ khoảng 5,7%. Nhưng với các DTTS rất ít người, trẻ sơ sinh có cân nặng dưới tiêu chuẩn chiếm tỷ lệ 8,1%.

Ngoài ra, tỷ lệ thiếu máu vẫn luôn cao ở vùng núi phía Bắc và Tây Nguyên với 43% trẻ thiếu máu so với tỷ lệ chung toàn quốc là 27,8%. Đặc biệt, tập quán kết hôn cận huyết thống, tảo hôn của một số DTTS rất ít người dẫn đến nhiều hệ lụy như đẻ non, thai nhi kém phát triển, suy dinh dưỡng, thể trạng yếu, mắc bệnh, tỷ lệ tử vong cao, chất lượng giống nòi suy thoái.

Điều này khiến dân số của các DTTS rất ít người có gia tăng, nhưng không nhiều. Đáng chú ý, dân số của một số DTTS rất ít người đang có chiều hướng giảm (dân tộc Ngái giảm từ 1.035 người năm 2009 xuống còn 999 người năm 2015; dân tộc Lô Lô từ 4.541 người năm 2009 xuống còn 4.314 người năm 2015).

Tìm mô hình phù hợp

Thực trạng chất lượng dân số ở các DTTS rất ít người đã được tìm hiểu; các nguyên nhân cũng đã được chỉ ra. Đó là do điều kiện kinh tế - xã hội hết sức khó khăn; là do tảo hôn và hôn nhân cận huyết thống; là thói quen lạc hậu khi mang thai và sinh sản…

Để nâng cao chất lượng dân số các DTTS rất ít người, nhiều giải pháp cũng đã được các cấp, ngành, địa phương triển khai, lồng ghép trong các chương trình, dự án đầu tư, hỗ trợ phát triển vùng DTTS và miền núi. Từ các chính sách hỗ trợ đất ở, đất sản xuất, nước sinh hoạt, hỗ trợ phát triển sản xuất… đời sống vật chất lẫn tinh thần của đồng bào các DTTS rất ít người đã được nâng nên, góp phần cải thiện chất lượng dân số.

Đặc biệt, với nguồn lực đầu tư phát triển y tế vùng DTTS và miền núi, đồng bào DTTS rất ít người ngày càng có cơ hội được tiếp cận với dịch vụ chăm sóc sức khỏe cơ bản. Đồng bào DTTS rất ít người được khám chữa bệnh miễn phí và hưởng chính sách bảo hiểm y tế theo quy định… Tuy nhiên, những nỗ lực này mới chỉ dừng lại ở mức duy trì, cải thiện một bước chất lượng dân số ở các DTTS rất ít người, chưa tạo “cú hích” thực sự để nâng cao chất lượng dân số.

Những chỉ số báo động về thực trạng chất lượng dân số của đồng bào DTTS rất ít người đã đặt ra yêu cầu cấp bách, phải xây dựng mô hình can thiệp phù hợp. Mô hình này không chỉ can thiệp vào những yếu tố khách quan tác động đến chất lượng dân số (kinh tế, điều kiện cơ sở vật chất đáp ứng nhu cầu chăm sóc sức khỏe…), mà còn tác động vào nhận thức của đồng bào (thay đổi tập quán tảo hôn, hôn nhân cận huyết thống; thói quen sinh đẻ tại nhà…). Chỉ có như vậy, mục tiêu nâng cao chất lượng dân số củ các DTTS rất ít người mới đạt.

Tin cùng chuyên mục
Nâng cao trình độ cho lao động DTTS: Đào tạo để chuyển đổi cơ cấu nghề nghiệp (Bài cuối)

Nâng cao trình độ cho lao động DTTS: Đào tạo để chuyển đổi cơ cấu nghề nghiệp (Bài cuối)

Nước ta đang ở thời kỳ “dân số vàng” khi có khoảng 56,1/96 triệu người đang trong độ tuổi lao động. Nhưng tình trạng già hóa dân số cũng đang “gõ cửa”. Để đáp ứng nhu cầu thị trường, việc làm trong thời kỳ mới, yêu cầu đặt ra là phải có lộ trình đào tạo lao động mang tầm chiến lược.
Tin nổi bật trang chủ
Lạng Sơn: Hệ thống thư viện chưa phát huy hiệu quả

Lạng Sơn: Hệ thống thư viện chưa phát huy hiệu quả

Đời sống - Xã hội - Nghĩa Hiệp - 21:37, 04/04/2020
Tỉnh Lạng Sơn có 10 thư viện cấp huyện với trên 127.500 bản sách, tuy nhiên hiện các thư viện chưa phát huy được hiệu quả trong hoạt động. Văn hóa đọc sách của người dân trên địa bàn huyện chưa cao. Theo thống kê của Thư viện tỉnh Lạng Sơn, trong năm 2019, chỉ có 350 thẻ mượn sách được thư viện cấp huyện trên toàn tỉnh phát cho bạn đọc.
Thực hiện hỗ trợ lao động học nghề ở Quan Hóa (Thanh Hóa): Nhiều sai phạm được làm rõ

Thực hiện hỗ trợ lao động học nghề ở Quan Hóa (Thanh Hóa): Nhiều sai phạm được làm rõ

Bạn đọc - Quỳnh Trâm - 20:52, 04/04/2020
Báo Dân tộc và Phát triển ngày 26/2/2020 có đăng tải bài viết: “Thực hiện hỗ trợ lao động học nghề ở Quan Hóa (Thanh Hóa): Có hay không việc “rút ruột’ tiền chính sách?”, phản ánh những bất cập trong thực hiện hỗ trợ đào tạo nghề cho lao động nông thôn theo Đề án 1956 ở huyện Quan Hóa. Thực hiện chỉ đạo của Bộ Lao động, Thương binh và Xã hội (LĐTB&XH), các cơ quan liên quan của tỉnh Thanh Hóa và UBND huyện Quan Hóa đã vào cuộc xác minh. Theo đó, nhiều sai phạm được làm rõ.
Để tranh Đông Hồ không trở thành ký ức

Để tranh Đông Hồ không trở thành ký ức

Sắc màu 54 - Hồng Minh - 20:28, 04/04/2020
Tranh dân gian Đông Hồ với sức sống hơn 5 thế kỷ đã và đang để lại những dấu ấn đậm nét, những sắc thái riêng trong văn hóa dân gian Việt Nam. Giữ gìn, tôn vinh và phát triển nghề làm tranh dân gian Đông Hồ hiện là vấn đề vô cùng cần thiết. Tuy nhiên, trên thực tế câu chuyện bảo tồn, phát huy tranh dân gian Đông Hồ đang có những tín hiệu vui.
“Ai ở nơi nào, ở yên chỗ đó”

“Ai ở nơi nào, ở yên chỗ đó”

Đời sống - Xã hội - Tuấn Trình - 14:57, 04/04/2020
Khi được nghe chính tâm sự từ những người đã và đang sống trong các khu vực cách ly phòng, chống Covid-19 thì mới thấy được một cuộc sống khác, không hề “ngột ngạt” như ai đó vẫn hình dung. Thậm chí đối với nhiều người, đây là một trải nghiệm thú vị khi được “sống chậm”, bởi từng ngày trôi qua thật yên bình.
Sơn La: Đưa chỉ tiêu BHXH, BHYT vào Nghị quyết Đại hội Đảng bộ các cấp

Sơn La: Đưa chỉ tiêu BHXH, BHYT vào Nghị quyết Đại hội Đảng bộ các cấp

Kinh tế - Tuấn Trình - 14:53, 04/04/2020
Trong năm 2019, Sơn La đứng trong top 5 tỉnh dẫn đầu toàn quốc về phát triển đối tượng tham gia bảo hiểm xã hội tự nguyện với gần 13.100 người, đạt 112,15% kế hoạch được giao, tăng hơn 8.300 người so với năm 2018.
“3 trước, 4 tại chỗ”: Giải pháp chống dịch quyết liệt ở Quảng Ninh

“3 trước, 4 tại chỗ”: Giải pháp chống dịch quyết liệt ở Quảng Ninh

Đời sống - Xã hội - Nghĩa Hiệp - 14:50, 04/04/2020
Thực hiện, triển khai nghiêm túc giải pháp “3 trước”, “4 tại chỗ” để ngăn chặn, hạn chế tối đa các nguồn lây nhiễm dịch bệnh, với phương châm lấy phòng là chính, cách ly là chủ đạo, người dân là trung tâm, hộ gia đình là nòng cốt, tỉnh Quảng Ninh đang triển khai tốt công tác phòng dịch Covid-19.
Bộ GDĐT công bố đề thi tham khảo THPT quốc gia 2020

Bộ GDĐT công bố đề thi tham khảo THPT quốc gia 2020

Tin tức - laodong.vn - 11:53, 04/04/2020
Bộ Giáo dục và Đào tạo vừa chính thức công bố bộ đề thi tham khảo kỳ thi THPT Quốc gia 2020 để giáo viên, học sinh chủ động trong việc ôn tập, chuẩn bị cho kỳ thi.
Thủ tướng: Bảo đảm sức khỏe, tính mạng của nhân dân là mục tiêu tối thượng

Thủ tướng: Bảo đảm sức khỏe, tính mạng của nhân dân là mục tiêu tối thượng

Thời sự - PV - 11:12, 04/04/2020
Xã hội chậm lại nhưng những người làm công tác phòng chống dịch, các lực lượng, chính quyền các cấp, đặc biệt là ngành y tế phải tăng tốc. Quan tâm sớm hơn, kịp thời hơn đối với người nghèo, không để ai bị đói kém. Bảo đảm cuộc sống tối thiểu cho người dân như điện, nước, gạo, thực phẩm, rau, thuốc chữa bệnh…
Hiệu quả từ chuyển đổi cơ cấu cây trồng ở Bố Trạch

Hiệu quả từ chuyển đổi cơ cấu cây trồng ở Bố Trạch

Kinh tế - Quỳnh Chi - 09:41, 04/04/2020
Thực hiện Đề án Chuyển đổi cơ cấu cây trồng và vật nuôi, thủy sản, giai đoạn 2016 - 2020, huyện Bố Trạch (Quảng Bình) đã xuất hiện nhiều mô hình mới có hiệu quả, góp phần nâng cao thu nhập cho người nông dân.
Khánh Sơn (Khánh Hòa): Đối mặt với nhiều nỗi lo trong mùa khô

Khánh Sơn (Khánh Hòa): Đối mặt với nhiều nỗi lo trong mùa khô

Môi trường sống - Thành Nhân - 09:35, 04/04/2020
Khánh Sơn là huyện miền núi của tỉnh Khánh Hòa, địa hình đồi núi có độ dốc cao nên mùa khô thường thiếu nước trầm trọng. Năm nay, tuy mới bước vào đầu mùa khô hạn, nhưng nhiều công trình cấp nước sinh hoạt trên địa bàn huyện Khánh Sơn đã“hụt hơi”; nỗi lo thiếu nước sinh hoạt, sản xuất đang hiển hiện trước mắt. Bên cạnh đó, Khánh Sơn còn phải đối mặt với nguy cơ cháy rừng cao.