Analytic
Thứ Sáu, ngày 23 tháng 08 năm 2019, 09:25:27

Nâng cao trình độ cho lao động người DTTS: Những “điểm nghẽn” trong đào tạo lao động (Bài 2)

Sỹ Hào - 09:43, 20/03/2020

Thực trạng trình độ học vấn, chuyên môn kỹ thuật (CMKT) rất thấp của phần lớn lao động DTTS ảnh hưởng đến việc làm, thu nhập đã được Báo Dân tộc và Phát triển phản ánh trong số báo 1605, ra ngày 18/3. Điều này đặt ra yêu cầu, phải nhìn thẳng vào hạn chế của công tác giáo dục, đào tạo (GD&ĐT) cho lao động DTTS lâu nay.

Đào tạo nghề cho lao động DTTS chủ yếu dưới 3 tháng, với hình thức “cầm tay chỉ việc”. (Ảnh minh họa)
Đào tạo nghề cho lao động DTTS chủ yếu dưới 3 tháng, với hình thức “cầm tay chỉ việc”. (Ảnh minh họa)

“Xóa” rồi lại “tái”

Báo cáo tổng kết năm học 2018 - 2019 của Vụ Giáo dục Thường xuyên (Bộ GD&ĐT) đã đem lại tín hiệu lạc quan khi đưa ra số liệu: Tỷ lệ dân số cả nước biết chữ đạt 97,65%. Đặc biệt, theo báo cáo này, tỷ lệ người DTTS biết chữ trong độ tuổi lao động (15 - 60 tuổi) đạt 93,44%.

Nếu số hiệu này bảo đảm độ chính xác thì quả thật rất đáng khích lệ. Bởi, từ năm 2013, Đề án “Xóa mù chữ đến năm 2020” (theo Quyết định số 692/QĐ-TTg, ngày 4/5/2013) cũng chỉ đặt mục tiêu đến năm 2020 phải nâng tỷ lệ người DTTS biết chữ đạt 86%.

Nhưng theo điều tra chính thức của Ủy ban Dân tộc và Bộ Kế hoạch và Đầu tư, tỷ lệ mù chữ ở vùng DTTS hiện là 21%, chủ yếu trong độ tuổi lao động. Vậy số liệu “93,44% người DTTS biết chữ” dựa trên cơ sở nào?

Phải chăng, Vụ Giáo dục Thường xuyên đưa ra số liệu này dựa trên số liệu tổng hợp từ các địa phương trong quá trình triển khai Đề án “Xóa mù chữ đến năm 2020”; trong đó, chỉ tổng hợp số lượng người tham gia xóa mù chữ mà “quên” rà soát số học viên “tái” mù chữ?

Câu hỏi này không khó tìm đáp án nếu “mục sở thị” kết quả thực hiện xóa mù chữ ở những bản làng DTTS. Như ở bản Nóng Hao, xã Châu Thuận, huyện Quỳ Châu (Nghệ An), từ tháng 12/2015, có 9 lao động đã đạt yêu cầu xóa mù chữ. Nhưng trong một lần thực tế mới đây tại bản Nóng Hao, chúng tôi ghi nhận chỉ còn 5 người đánh vần, đọc chữ được; 4 người đã tái mù chữ. Nguyên nhân chính là do học chữ xong, họ suốt ngày lên nương, lên rẫy, không đọc, không viết nên bị quên.

Đào tạo “dưới chuẩn”

Lâu nay, một thói quen trong suy nghĩ của rất nhiều lao động DTTS, là chỉ cần có sức khỏe, có đất sản xuất, có vốn… là có sinh kế ổn định; học vấn không mấy quan trọng. Nhưng thực tế, trình độ học vấn có mối liên hệ chặt chẽ với mức độ giàu nghèo của từng gia đình.

Kết quả điều tra dân số và nhà ở năm 2019 của Tổng cục Thống kê (TCTK) cho thấy, trong 100 lao động cùng tham gia sản xuất nông nghiệp nhưng chưa tốt nghiệp tiểu học thì có 32,2 người có mức sống “nghèo nhất”; nếu tốt nghiệp tiểu học thì còn 30,3 người. Số lao động có mức sống “nghèo nhất” giảm dần theo trình độ học vấn được nâng lên (tốt nghiệp THCS là 24,6 người; tốt nghiệp THPT là 7,6 người; trên THPT là 5,3 người).

Trong khi đó, như kỳ báo trước đã phản ánh, trình độ học vấn của lao động DTTS rất thấp. Điều này phần nào lý giải vì sao vùng đồng bào DTTS vẫn là “lõi nghèo” của cả nước, dù những năm qua đã được thụ hưởng rất nhiều chính sách giảm nghèo.

Cùng với hạn chế về giáo dục phổ thông, đại đa số lao động DTTS không có trình độ CMKT. Mặc dù nhiều năm này, chỉ tiêu “lao động qua đào tạo” luôn được đặt ra trong kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội của các địa phương, nhưng việc đào tạo chủ yếu ngắn hạn (dưới 3 tháng). Trong khi đó, mức đầu tiên để tính trình độ CMKT của lao động là “sơ cấp” (3 tháng trở lên, có văn bằng, chứng chỉ).

Cùng với những hạn chế đã bộc lộ trong công tác đào tạo nghề dưới 3 tháng, thì việc không xem đây là một bậc của trình độ CMKT nên TCTK đưa ra số liệu đáng lo ngại về chất lượng nguồn lao động người DTTS. Cụ thể, theo số liệu của TCTK, khu vực Trung du miền núi phía Bắc hiện có 81,9% dân số từ 15 tuổi trở lên không có CMKT; tỷ lệ này ở khu vực Tây Nguyên là 86,1%, ở Đồng bằng sông Cửu Long là 90,3%.

Trước những thách thức về thị trường, việc làm… trong thời đại 4.0, có ý kiến cho rằng, chỉ tiêu “lao động qua đào tạo” một cách chung chung đã hết thời kỳ lịch sử; việc đào tạo CMKT cho lao động, nhất là lao động DTTS, phải được tiếp cận ở góc độ khác phù hợp hơn. Nội dung này sẽ được Báo Dân tộc và Phát triển phản ánh trong số báo tiếp theo.

Tin cùng chuyên mục
Nâng cao trình độ cho lao động DTTS: Đào tạo để chuyển đổi cơ cấu nghề nghiệp (Bài cuối)

Nâng cao trình độ cho lao động DTTS: Đào tạo để chuyển đổi cơ cấu nghề nghiệp (Bài cuối)

Nước ta đang ở thời kỳ “dân số vàng” khi có khoảng 56,1/96 triệu người đang trong độ tuổi lao động. Nhưng tình trạng già hóa dân số cũng đang “gõ cửa”. Để đáp ứng nhu cầu thị trường, việc làm trong thời kỳ mới, yêu cầu đặt ra là phải có lộ trình đào tạo lao động mang tầm chiến lược.
Tin nổi bật trang chủ
Lạng Sơn: Hệ thống thư viện chưa phát huy hiệu quả

Lạng Sơn: Hệ thống thư viện chưa phát huy hiệu quả

Đời sống - Xã hội - Nghĩa Hiệp - 21:37, 04/04/2020
Tỉnh Lạng Sơn có 10 thư viện cấp huyện với trên 127.500 bản sách, tuy nhiên hiện các thư viện chưa phát huy được hiệu quả trong hoạt động. Văn hóa đọc sách của người dân trên địa bàn huyện chưa cao. Theo thống kê của Thư viện tỉnh Lạng Sơn, trong năm 2019, chỉ có 350 thẻ mượn sách được thư viện cấp huyện trên toàn tỉnh phát cho bạn đọc.
Thực hiện hỗ trợ lao động học nghề ở Quan Hóa (Thanh Hóa): Nhiều sai phạm được làm rõ

Thực hiện hỗ trợ lao động học nghề ở Quan Hóa (Thanh Hóa): Nhiều sai phạm được làm rõ

Bạn đọc - Quỳnh Trâm - 20:52, 04/04/2020
Báo Dân tộc và Phát triển ngày 26/2/2020 có đăng tải bài viết: “Thực hiện hỗ trợ lao động học nghề ở Quan Hóa (Thanh Hóa): Có hay không việc “rút ruột’ tiền chính sách?”, phản ánh những bất cập trong thực hiện hỗ trợ đào tạo nghề cho lao động nông thôn theo Đề án 1956 ở huyện Quan Hóa. Thực hiện chỉ đạo của Bộ Lao động, Thương binh và Xã hội (LĐTB&XH), các cơ quan liên quan của tỉnh Thanh Hóa và UBND huyện Quan Hóa đã vào cuộc xác minh. Theo đó, nhiều sai phạm được làm rõ.
Để tranh Đông Hồ không trở thành ký ức

Để tranh Đông Hồ không trở thành ký ức

Sắc màu 54 - Hồng Minh - 20:28, 04/04/2020
Tranh dân gian Đông Hồ với sức sống hơn 5 thế kỷ đã và đang để lại những dấu ấn đậm nét, những sắc thái riêng trong văn hóa dân gian Việt Nam. Giữ gìn, tôn vinh và phát triển nghề làm tranh dân gian Đông Hồ hiện là vấn đề vô cùng cần thiết. Tuy nhiên, trên thực tế câu chuyện bảo tồn, phát huy tranh dân gian Đông Hồ đang có những tín hiệu vui.
“Ai ở nơi nào, ở yên chỗ đó”

“Ai ở nơi nào, ở yên chỗ đó”

Đời sống - Xã hội - Tuấn Trình - 14:57, 04/04/2020
Khi được nghe chính tâm sự từ những người đã và đang sống trong các khu vực cách ly phòng, chống Covid-19 thì mới thấy được một cuộc sống khác, không hề “ngột ngạt” như ai đó vẫn hình dung. Thậm chí đối với nhiều người, đây là một trải nghiệm thú vị khi được “sống chậm”, bởi từng ngày trôi qua thật yên bình.
Sơn La: Đưa chỉ tiêu BHXH, BHYT vào Nghị quyết Đại hội Đảng bộ các cấp

Sơn La: Đưa chỉ tiêu BHXH, BHYT vào Nghị quyết Đại hội Đảng bộ các cấp

Kinh tế - Tuấn Trình - 14:53, 04/04/2020
Trong năm 2019, Sơn La đứng trong top 5 tỉnh dẫn đầu toàn quốc về phát triển đối tượng tham gia bảo hiểm xã hội tự nguyện với gần 13.100 người, đạt 112,15% kế hoạch được giao, tăng hơn 8.300 người so với năm 2018.
“3 trước, 4 tại chỗ”: Giải pháp chống dịch quyết liệt ở Quảng Ninh

“3 trước, 4 tại chỗ”: Giải pháp chống dịch quyết liệt ở Quảng Ninh

Đời sống - Xã hội - Nghĩa Hiệp - 14:50, 04/04/2020
Thực hiện, triển khai nghiêm túc giải pháp “3 trước”, “4 tại chỗ” để ngăn chặn, hạn chế tối đa các nguồn lây nhiễm dịch bệnh, với phương châm lấy phòng là chính, cách ly là chủ đạo, người dân là trung tâm, hộ gia đình là nòng cốt, tỉnh Quảng Ninh đang triển khai tốt công tác phòng dịch Covid-19.
Bộ GDĐT công bố đề thi tham khảo THPT quốc gia 2020

Bộ GDĐT công bố đề thi tham khảo THPT quốc gia 2020

Tin tức - laodong.vn - 11:53, 04/04/2020
Bộ Giáo dục và Đào tạo vừa chính thức công bố bộ đề thi tham khảo kỳ thi THPT Quốc gia 2020 để giáo viên, học sinh chủ động trong việc ôn tập, chuẩn bị cho kỳ thi.
Thủ tướng: Bảo đảm sức khỏe, tính mạng của nhân dân là mục tiêu tối thượng

Thủ tướng: Bảo đảm sức khỏe, tính mạng của nhân dân là mục tiêu tối thượng

Thời sự - PV - 11:12, 04/04/2020
Xã hội chậm lại nhưng những người làm công tác phòng chống dịch, các lực lượng, chính quyền các cấp, đặc biệt là ngành y tế phải tăng tốc. Quan tâm sớm hơn, kịp thời hơn đối với người nghèo, không để ai bị đói kém. Bảo đảm cuộc sống tối thiểu cho người dân như điện, nước, gạo, thực phẩm, rau, thuốc chữa bệnh…
Hiệu quả từ chuyển đổi cơ cấu cây trồng ở Bố Trạch

Hiệu quả từ chuyển đổi cơ cấu cây trồng ở Bố Trạch

Kinh tế - Quỳnh Chi - 09:41, 04/04/2020
Thực hiện Đề án Chuyển đổi cơ cấu cây trồng và vật nuôi, thủy sản, giai đoạn 2016 - 2020, huyện Bố Trạch (Quảng Bình) đã xuất hiện nhiều mô hình mới có hiệu quả, góp phần nâng cao thu nhập cho người nông dân.
Khánh Sơn (Khánh Hòa): Đối mặt với nhiều nỗi lo trong mùa khô

Khánh Sơn (Khánh Hòa): Đối mặt với nhiều nỗi lo trong mùa khô

Môi trường sống - Thành Nhân - 09:35, 04/04/2020
Khánh Sơn là huyện miền núi của tỉnh Khánh Hòa, địa hình đồi núi có độ dốc cao nên mùa khô thường thiếu nước trầm trọng. Năm nay, tuy mới bước vào đầu mùa khô hạn, nhưng nhiều công trình cấp nước sinh hoạt trên địa bàn huyện Khánh Sơn đã“hụt hơi”; nỗi lo thiếu nước sinh hoạt, sản xuất đang hiển hiện trước mắt. Bên cạnh đó, Khánh Sơn còn phải đối mặt với nguy cơ cháy rừng cao.