Analytic
Thứ Sáu, ngày 23 tháng 08 năm 2019, 09:25:27

Người giữ hồn nhạc cụ Jrai

Lương Định - 11:22, 11/12/2019

Hiện nay ở Gia Lai, nghệ nhân Rơ Châm Til được xem là người giữ hồn và thổi hồn vào các loại nhạc cụ truyền thống của cộng đồng dân tộc Jrai, bởi sự đam mê và tài hoa trong cả trình diễn lẫn chế tác.

Nghệ nhân Rơ Châm Til (bên trái) đang hướng dẫn một du khách nước ngoài sử dụng nhạc cụ truyền thống Jrai
Nghệ nhân Rơ Châm Til (bên trái) đang hướng dẫn một du khách nước ngoài sử dụng nhạc cụ truyền thống Jrai

Sinh ra và lớn lên ở làng Jút, xã Iadêr, huyện Iagrai, tỉnh Gia Lai, tuổi thơ của Rơ Châm Til luôn đắm mình trong các lễ hội với âm thanh cồng, chiêng và các loại nhạc cụ của đồng bào các dân tộc Tây Nguyên nói chung, dân tộc Jrai nói riêng. Chính không gian lễ hội và âm nhạc ấy đã mê hoặc, cuốn hút Rơ Châm Til sớm tìm đến các bậc nghệ nhân trong vùng để học cách sử dụng các loại nhạc cụ truyền thống như đàn T’rưng, đàn goong, đàn glơng glơh, sáo bru… 

 Được trời phú cho khả năng cảm thụ và đam mê âm nhạc, ông Rơ Châm Til cùng lúc vừa học cách sử dụng, vừa học cách chế tác các loại nhạc cụ một cách thuần thục chỉ trong một thời gian ngắn. 

 Năm 1991, khi tròn 18 tuổi (sinh năm 1973), Rơ Châm Til lần đầu tiên bước lên sân khấu tỉnh Gia Lai để trình diễn các loại nhạc cụ truyền thống trước công chúng và được đón nhận thật nồng nhiệt. Cũng trong năm đó, Rơ Châm Til nhập ngũ và trở thành chiến sĩ văn nghệ của lực lượng vũ trang tỉnh Gia Lai. Đây được xem là một bước ngoặt, tạo cho Rơ Châm Til có nhiều cơ hội tham gia trình diễn các loại nhạc cụ truyền thống của dân tộc mình. Với tài trình tấu điêu luyện, hai năm trong quân ngũ Rơ Châm Til đã được mời tham gia rất nhiều hội diễn, giao lưu văn nghệ quần chúng, để lại ấn tượng sâu sắc trong lòng công chúng.

Tại Hội diễn nghệ thuật quần chúng Lực lượng vũ trang Quân khu 5, năm 1992, Rơ Châm Til đã đoạt Huy chương Vàng đầu tiên trong đời, với tiết mục trình tấu đàn T’rưng nhạc phẩm “Mừng chiến thắng Chư pah Jút”. Phần thưởng ghi nhận bước đầu gặt hái thành công ấy là nguồn cổ vũ, động viên, khích lệ Rơ Châm Til tự tin hơn vào sự theo đuổi trên con đường nghệ thuật của mình.

Sau khi rời quân ngũ trở về làng, từ năm 1993 cho tới nay, Rơ Châm Til tiếp tục phát huy khả năng diễn tấu các loại nhạc cụ truyền thống của dân tộc Jrai, tham gia rất nhiều hội diễn ở khu vực và toàn quốc, liên tục gặt hái những thành công với hơn 10 Huy chương Vàng, 20 Huy chương Bạc cùng nhiều phần thưởng khác.

Nhưng có lẽ phần thưởng cao quý nhất, đáng tự hào nhất, đối với Rơ Châm Til chính là được tham gia vào các đoàn nghệ thuật, đem các loại nhạc cụ truyền thống do chính tay mình chế tác đi biểu diễn, quảng bá ở các nước: Úc, Phần Lan, Thụy Điển, Lào, Campuchia… tạo được ấn tượng với khán thính giả quốc tế. 

Từ cuối những năm 90, ngoài việc tham gia trình diễn các loại nhạc cụ truyền thống, ông Rơ Châm Til đã mở lớp dạy sử dụng và chế tác nhạc cụ miễn phí cho các thanh, thiếu niên yêu thích đàn hát trong vùng.

Tất cả các học trò đều được nghệ nhân Rơ Châm Til truyền dạy một cách bài bản, tỷ mỷ từng thao tác, từ cách sử dụng các loại nhạc cụ đến cách chế tác. Đến nay đã có hàng chục học trò là người Jrai vừa sử dụng thuần thục, vừa chế tác được những nhạc cụ rất tinh xảo, đẹp về hình thức, chuẩn về âm thanh. Những học trò sau khi đã thạo nghề, những ai có nhu cầu về việc làm, đều được Rơ Châm Til nhận vào làm tại xưởng chế tác nhạc cụ và đồ mỹ nghệ của gia đình mình.

Theo đánh giá của già làng, cách truyền dạy của Rơ Châm Til đã góp phần vừa đào tạo ra những hạt nhân văn nghệ, truyền đạt bảo tồn, phục dựng các hoạt động văn nghệ có nguy cơ bị lãng quên, vừa chế tác bảo tồn được một số nhạc cụ có xu hướng mai một dần như đàn: T’rưng, sáo bru (sáo dọc), knik, đàn goong, đinh pơng… 

Tin cùng chuyên mục
Say đắm điệu Sli

Say đắm điệu Sli

Sli (hay còn gọi là hát sloong hao) là một trong những làn điệu dân ca đặc sắc của đồng bào Nùng ở Bắc Giang. Bên chén rượu Xuân hay trong ngày lễ hội, trong lễ cưới, … những câu Sli ngọt ngào, tình tứ luôn được cất lên, hòa quyện với thanh âm của núi rừng khiến cho người nghe say đắm.
Người đàn bà hát ở miền bazan

Người đàn bà hát ở miền bazan

Thể thao - Giải trí - Tiêu Dao - 00:38, 23/01/2020
Mang trong mình chất hoang dã của đại ngàn, và ngọn lửa với âm nhạc của đại ngàn Tây Nguyên, “Người đàn bà hát” đã thổi bùng lên đam mê trong lòng người. Ở nơi ấy, chị vẫn hát bằng nỗi niềm riêng của mình.
Hướng về Ngày hội lớn

Hướng về Ngày hội lớn

Công tác Dân tộc - Hoàng Thanh - 00:26, 23/01/2020
Năm 2020, Đại hội Đại biểu các DTTS toàn quốc lần thứ II sẽ diễn ra trong bối cảnh đất nước có nhiều sự kiện chính trị trọng đại, vùng đồng bào DTTS và miền núi có nhiều khởi sắc. Đây cũng là dịp khẳng định và ghi nhận công lao đóng góp to lớn của đồng bào các DTTS, khơi dậy lòng tự hào dân tộc, phát huy sức mạnh đại đoàn kết trong công cuộc xây dựng và phát triển đất nước.
Quyền phát triển các DTTS nhìn từ một Đề án

Quyền phát triển các DTTS nhìn từ một Đề án

Sự kiện - Bình luận - TS. Hoàng Xuân Lương - 00:16, 23/01/2020
Việt Nam là một quốc gia thống nhất gồm nhiều dân tộc. Sự phát triển của từng dân tộc luôn gắn với sự phát triển chung của đất nước, tạo nên sức mạnh của toàn dân tộc trong sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc. Ðảng và Nhà nước ta rất coi trọng việc thực hiện các quyền của đồng bào DTTS. Các quyền này được ghi nhận trong Hiến pháp, được cụ thể hóa trong các bộ luật, luật chuyên ngành và được Nhà nước bảo đảm thực hiện bằng các chính sách.
Công tác dân tộc dưới góc nhìn của chuyên gia quốc tế

Công tác dân tộc dưới góc nhìn của chuyên gia quốc tế

Công tác Dân tộc - Thanh Huyền - 23:57, 22/01/2020
Dưới góc nhìn của các chuyên gia, đối tác quốc tế, công tác dân tộc và thực hiện chính sách dân tộc của Việt Nam đã đạt được nhiều thành tựu rất đáng tự hào. Do đó, sẵn sàng chia sẻ kinh nghiệm, cùng hợp tác, đồng hành với sự phát triển vùng đồng bào DTTS và miền núi của Việt Nam… là khẳng định của nhiều chuyên gia, đối tác phát triển.
Đảng ủy cơ quan Ủy ban Dân tộc: Đoàn kết, phát huy dân chủ, hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ được giao

Đảng ủy cơ quan Ủy ban Dân tộc: Đoàn kết, phát huy dân chủ, hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ được giao

Công tác Dân tộc - Minh Thu - 23:49, 22/01/2020
Năm 2019 đã khép lại với những thành tựu nổi bật của lĩnh vực công tác dân tộc, thực hiện chính sách dân tộc, trong đó có những sự kiện mang dấu ấn lịch sử. Để đạt được những thành tựu đó, Đảng ủy cơ quan Ủy ban Dân tộc đã chủ động phối hợp cùng Ban Cán sự Đảng trong lãnh đạo, chỉ đạo hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ chính trị được giao.
Bứt phá để về đích

Bứt phá để về đích

Kinh tế - Khánh Thư - 23:32, 22/01/2020
Năm 2020 là năm bản lề quan trọng, là năm cuối thực hiện kế hoạch giai đoạn 2016 - 2020 và chiến lược 10 năm giai đoạn 2010 - 2020. Những thành tựu trong những năm vừa qua là động lực để đưa con tàu kinh tế nước ta bứt phá để về đích.
Tư tưởng lớn trong một bức thư

Tư tưởng lớn trong một bức thư

Sự kiện - Bình luận - Phương Hạ - 23:13, 22/01/2020
Bức thư của Bác Hồ gửi Đại hội các dân tộc thiểu số miền Nam tại Pleiku ngày 19/4/1946 thể hiện tư tưởng lớn của Người về đại đoàn kết toàn dân tộc. Gần 74 năm, nội dung bức thư này vẫn còn nguyên giá trị.
Bài phát biểu chúc Tết của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Nguyễn Phú Trọng

Bài phát biểu chúc Tết của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Nguyễn Phú Trọng

Thời sự - PV - 17:13, 22/01/2020
Báo Dân tộc và Phát triển trân trọng giới thiệu toàn văn phát biểu chúc Tết của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước tại cuộc gặp mặt, chúc Tết các đồng chí lão thành cách mạng, lãnh đạo, nguyên lãnh đạo Đảng, Nhà nước, Mặt trận Tổ quốc Việt Nam... sáng 22/1 (tức ngày 28 Tết Kỷ Hợi 2020).
Ký ức chợ phiên

Ký ức chợ phiên

Phóng sự - Ký sự - Phùng Hải Yến - 15:37, 22/01/2020
Với mỗi con người sinh ra và lớn lên ở miền núi, những phiên chợ vùng cao in sâu nhiều kỷ niệm. Để mai đây, cho dù bôn ba khắp nẻo, từng trải nghiệm mua sắm tại các siêu thị khổng lồ, ngập tràn hàng hóa, thì hình ảnh chợ phiên mộc mạc quê nhà vẫn không thể phai mờ.
Say đắm điệu Sli

Say đắm điệu Sli

Sắc màu 54 - Thúy Hồng - 15:25, 22/01/2020
Sli (hay còn gọi là hát sloong hao) là một trong những làn điệu dân ca đặc sắc của đồng bào Nùng ở Bắc Giang. Bên chén rượu Xuân hay trong ngày lễ hội, trong lễ cưới, … những câu Sli ngọt ngào, tình tứ luôn được cất lên, hòa quyện với thanh âm của núi rừng khiến cho người nghe say đắm.