Analytic
Thứ Sáu, ngày 23 tháng 08 năm 2019, 09:25:27

Trọn đời với văn hóa Thái

Minh Hồng - 14:32, 23/10/2019

Sinh ra và lớn lên trong một gia đình có truyền thống yêu nước ở xã Sốp Cộp, huyện Sốp Cộp (Sơn La). Nhà văn hóa Hoàng Trần Nghịch may mắn khi có bố là người am hiểu phong tục, tập quán, nghi lễ của người Thái vùng Tây Bắc; mẹ ông được sinh ra trong gia đình có truyền thống yêu nước. Vì thế, ông luôn được dạy bảo và tạo mọi điều kiện để học hành. Ông trở thành một trong số ít thanh niên dân tộc Thái lúc bấy giờ biết đọc thông, viết thạo chữ Thái và chữ quốc ngữ.

Nhà nghiên cứu văn hóa dân tộc Thái - Hoàng Trần Nghịch.
Nhà nghiên cứu văn hóa dân tộc Thái - Hoàng Trần Nghịch.

Năm 1952, giải phóng Sông Mã, Sốp Cộp, ông Nghịch tham gia phụ trách công tác thanh niên của xã và dạy bình dân học vụ cho Nhân dân. Từ 1954, ông được cử đi học ở Trường Sư phạm miền núi Trung ương, Trường Đại học Ngữ văn…

Ông đã trải qua nhiều vị trí công tác, như: Cán bộ của Viện Nghiên cứu Khoa học giáo dục Việt Nam, Viện Ngôn ngữ học Việt Nam; phụ trách Phòng Ngữ văn - Sở Giáo dục Tây Bắc; Phó Chủ tịch kiêm Tổng Thư ký Hội Văn học Nghệ thuật tỉnh Sơn La… Những vị trí công tác trên đã giúp ông thực hiện đam mê với công tác sưu tầm, nghiên cứu văn hóa dân tộc Thái.

Một trong những công trình nghiên cứu lớn nhất trong sự nghiệp nghiên cứu của ông là cuốn Từ điển Thái - Việt.

Ông kể: Năm 1963, sau khi tốt nghiệp loại giỏi Trường Sư phạm miền núi Trung ương, ông được Bộ Giáo dục cử về công tác ở Tổ xây dựng chữ các dân tộc, Viện Nghiên cứu Giáo dục. Khi đó, Bộ Giáo dục yêu cầu Tổ nghiên cứu, xây dựng 5 cuốn từ điển, trong đó có cuốn Từ điển Thái - Việt. Ở Sơn La, khi đó người đọc, dịch được chữ Thái cổ âm vị chỉ còn vài chục người; trong đó, giải nghĩa được chữ tượng hình thì chỉ có ông.

Năm 1964, ông được Hội đồng Nhân dân Khu tự trị Tây Bắc nhất trí giao trách nhiệm xây dựng cuốn Từ điển Thái - Việt. Đến năm 1991, cuốn sách mới hoàn thành và xuất bản với gần 1vạn từ ngữ cơ bản, phổ biến trong tiếng Thái được dịch sang khoảng 2 vạn từ tiếng Việt. Cuốn sách hiện là di sản văn hóa của đồng bào Thái, và là tài liệu quan trọng trong việc giảng dạy, nghiên cứu, học tập tiếng Thái ở các trường đại học, cao đẳng...

Cả cuộc đời ông đau đáu trước những giá trị văn hóa cổ xưa của dân tộc đang dần bị mai một, quên lãng. Vì lẽ đó đã giúp ông nghiên cứu được 24 công trình văn hóa dân gian dân tộc Thái được xuất bản thành sách (được phiên âm chữ Thái, dịch ra tiếng Việt).

Với những công trình có giá trị của mình, năm 2017, ông Hoàng Trần Nghịch được nhận Giải thưởng Nhà nước trong lĩnh vực Văn học Nghệ thuật. 

Giờ đây, dù đã ở cái tuổi xưa nay hiếm, nhưng niềm đam mê chữ Thái cổ vẫn tiếp tục cháy trong ông. Mong mỏi được truyền lại chữ Thái cổ - nét văn hóa của dân tộc Thái cho lớp trẻ tiếp tục gìn giữ cho muôn đời sau nên ngoài việc nghiên cứu viết sách ông còn tham gia nhiều dự án phim truyền hình, đi diễn thuyết và dạy chữ Thái cổ... 

Tin cùng chuyên mục
Nghệ nhân Ưu tú Tạ Yên Lơ

Nghệ nhân Ưu tú Tạ Yên Lơ

Nghệ nhân Ưu tú Tạ Yên Lơ ở thôn Là A, xã Phước Hà, huyện Thuận Nam (Ninh Thuận) là người tâm huyết gìn giữ và phát huy truyền thống văn hóa đặc sắc của đồng bào Raglai.
Tin nổi bật trang chủ
Tăng cường hợp tác toàn diện với Lào, Campuchia

Tăng cường hợp tác toàn diện với Lào, Campuchia

Nhận lời mời của Chính phủ nước Cộng hòa dân chủ Nhân dân Lào và Chính phủ Hoàng gia Campuchia, từ ngày 10-13/12/2019, Ủy viên Bộ Chính trị, Phó Thủ tướng Thường trực Chính phủ Trương Hòa Bình đã dẫn đầu Đoàn đại biểu Cấp cao Chính phủ Việt Nam thăm chính thức hai nước Lào và Campuchia. Tham gia Đoàn công tác tháp tùng Phó Thủ tướng Thường trực Chính phủ có lãnh đạo một số bộ, ngành. Về phía Ủy ban Dân tộc có Thứ trưởng, Phó Chủ nhiệm Y Thông.
Cam go cuộc chiến chống ma túy vùng DTTS

Cam go cuộc chiến chống ma túy vùng DTTS

Pháp luật - Hồng Phúc - 8 giờ trước
Theo Báo cáo số 162/BC UBDT của Ủy ban Dân tộc (UBDT) ngày 21/11 về công tác phòng chống HIV, AIDS năm 2019, có 2.800 người nghiện trong vùng DTTS và có 1.317 người nhiễm HIV mới (trong đó có gần 400 người DTTS), gần 2.000 người tử vong do AIDS.
Chuyện về hai cô giáo “đi xin” ở vùng cao Quảng Ngãi

Chuyện về hai cô giáo “đi xin” ở vùng cao Quảng Ngãi

Nhịp cầu nhân ái - Lê Phương - 10 giờ trước
Chỉ cần nghe thông tin ở đâu có khả năng “xin” được là các cô lại chủ động liên lạc, để xin hỗ trợ. Một lần chưa được thì xin nhiều lần. Chính sự chân thành của các cô đã thuyết phục được nhiều nhà hảo tâm từ khắp mọi nơi. Nhờ vậy, học sinh ở các điểm trường vùng cao Tây Trà (Quảng Ngãi) đã có được nơi học tập, vui chơi tốt hơn.
Hoàng Văn Sử và thương hiệu thịt trâu sấy Bảo Yên

Hoàng Văn Sử và thương hiệu thịt trâu sấy Bảo Yên

Nghề nghiệp - Việc làm - Trọng Bảo - 11 giờ trước
Lâu nay, thịt trâu sấy Bảo Yên, huyện Bảo Yên (Lào Cai) nổi tiếng trong cả nước bởi hương vị thơm ngon, trở thành món quà quý của du khách mỗi lần đến với huyện miền núi này. Anh Hoàng Văn Sử ở bản Pác Mạc, xã Vĩnh Yên, Bảo Yên luôn cố gắng giữ gìn thương hiệu của món ăn này…
Nghệ nhân Ưu tú Tạ Yên Lơ

Nghệ nhân Ưu tú Tạ Yên Lơ

Sắc màu 54 - Sơn Ngọc - 11 giờ trước
Nghệ nhân Ưu tú Tạ Yên Lơ ở thôn Là A, xã Phước Hà, huyện Thuận Nam (Ninh Thuận) là người tâm huyết gìn giữ và phát huy truyền thống văn hóa đặc sắc của đồng bào Raglai.
Phòng chống thiên tai thời 4.0

Phòng chống thiên tai thời 4.0

Khoa học - Công nghệ - Hồng Minh - 11 giờ trước
Không nằm ngoài xu hướng phát triển của cuộc cách mạng công nghệ 4.0, những năm qua, việc ứng dụng khoa học công nghệ (KHCN) vào lĩnh vực phòng, chống thiên tai (PCTT) trên địa bàn cả nước, đặc biệt là ở các tỉnh miền núi đang là giải pháp tối ưu nhất trong việc giảm nhẹ thiệt hại do thiên tai gây ra. Với những kết quả đã đạt được từ ứng dụng KHCN, việc sử dụng các thiết bị thông minh để cảnh báo thiên tai sẽ là xu hướng tất yếu trong tương lai.
Tình trạng học sinh người Đan Lai bỏ học: Chưa có giải pháp ngăn chặn hiệu quả

Tình trạng học sinh người Đan Lai bỏ học: Chưa có giải pháp ngăn chặn hiệu quả

Giáo dục - Minh Thứ - 11 giờ trước
Mặc dù đã rất nỗ lực trong việc vận động học sinh đến trường, nhưng những tháng đầu năm học 2019-2020, Trường THCS Châu Cam, xã Châu Khê, huyện Con Cuông (Nghệ An) có thời điểm vẫn vắng tới 40 học sinh, chủ yếu là học sinh người Đan Lai. Đến nay, tình trạng này đã được cải thiện hơn, nhưng vẫn còn nhiều em có nguy cơ bỏ học.
Bảo đảm cung cầu hàng hóa Tết Nguyên đán Canh Tý

Bảo đảm cung cầu hàng hóa Tết Nguyên đán Canh Tý

Kinh tế - Thúy Hồng - 11 giờ trước
Tính đến thời điểm này, chỉ còn hơn tháng nữa là đến Tết Nguyên đán Canh Tý 2020. Việc chuẩn bị hàng hóa phục vụ thị trường Tết cổ truyền tại thời điểm này được các địa phương chủ động triển khai. Đáng chú ý là Chương trình bình ổn thị trường để bảo đảm nguồn cung hàng hóa, nhất là ở các tỉnh miền núi.
Đồng bào dân tộc Cống đón Tết hoa trong niềm vui mới

Đồng bào dân tộc Cống đón Tết hoa trong niềm vui mới

Sắc màu 54 - Nghĩa Hiệp - 11 giờ trước
Năm nay, Tết hoa mào gà (Tết hoa) của đồng bào dân tộc Cống tại các xã Pa Tần (huyện Nậm Pồ), Pa Thơm (huyện Ðiện Biên) và Nậm Kè (huyện Mường Nhé) đón thêm những niềm vui, cơ hội mới, khi vinh dự được đón Chứng nhận Di sản văn hóa phi vật thể quốc gia của Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch (VHTT&DL), mở ra thêm cơ hội phát triển du lịch ở vùng khó.
Đăk Nông: Di tích lịch sử quốc gia thành phế tích

Đăk Nông: Di tích lịch sử quốc gia thành phế tích

Bạn đọc - Lê Hường - 11 giờ trước
Được đầu tư gần 30 tỷ đồng để xây dựng, sau đó là tu sửa, cải tạo, tuy nhiên, sau 6 năm được xếp hạng Di tích lịch sử cấp quốc gia, Khu căn cứ kháng chiến B4 - Liên tỉnh IV ở xã Nam Nung, huyện Krông Nô (Đăk Nông) đã xuống cấp nghiêm trọng, nhiều vị trí, hạng mục của di tích đang trở thành phế tích.
Hiệu quả kép từ việc hỗ trợ thanh niên DTTS khởi nghiệp

Hiệu quả kép từ việc hỗ trợ thanh niên DTTS khởi nghiệp

Kinh tế - Thanh Huyền - 11 giờ trước
Theo báo cáo của Trung ương Hội Liên hiệp Thanh niên (LHTN) Việt Nam, thực hiện nhiệm vụ đoàn kết, tập hợp thanh niên DTTS, trong 5 năm qua, các cấp bộ Hội đã tổ chức nhiều hoạt động giúp đỡ, đồng hành với thanh niên DTTS trong phát triển sản xuất, xóa đói giảm nghèo, nâng cao đời sống vật chất và tinh thần.