Analytic
Thứ Sáu, ngày 23 tháng 08 năm 2019, 09:25:27

Văn hóa Raglai trước nguy cơ mai một

Thành Nhân-V. Thành - 10:34, 06/12/2019

Những năm qua, tỉnh Khánh Hòa đã có nhiều nỗ lực trong việc gìn giữ và phát huy bản sắc văn hóa truyền thống của đồng bào DTTS. Tuy nhiên, chỉ có người già tâm huyết, còn giới trẻ bây giờ chỉ thích nhạc trẻ, nhạc ngoại, để cho những bậc cao niên phải thở dài và giấu nỗi buồn vào những cánh rừng xa…

Hương rượu cần đang dần phai nhạt trong cộng đồng người Raglai. (Ảnh minh họa)
Hương rượu cần đang dần phai nhạt trong cộng đồng người Raglai. (Ảnh minh họa)

Mất dần bản sắc

Với người Raglai, nhà dài là hồn cốt, là không gian văn hóa không thể thiếu bao đời. Ở nơi đó từng ghi dấu bao nghi lễ, bao đêm hát Ma Diêng thâu đêm, suốt sáng. Vậy mà giờ đây, cả huyện miền núi Khánh Vĩnh, hầu như đã vắng bóng nhà dài truyền thống, thay vào đó là những căn nhà cấp 4 mái tôn. Không còn nhà dài, đời sống tinh thần của người Raglai dường như cũng bị nghèo đi.

Theo anh Pi năng Lydin, cán bộ văn hóa xã Khánh Thượng, cả xã có hơn 2.000 người Raglai nhưng không còn một căn nhà dài nào cả. Bản thân người dân từ lâu cũng chẳng mặn mà với những nếp nhà sàn được làm từ lồ ô và lá cọ. Giờ muốn tổ chức lễ hội, muốn được nghe hát Ma Diêng cũng làm gì có không gian. “Lâu lắm rồi không còn thấy ama, away quây quần bên bếp than hồng kể chuyện xưa cho các cháu. Muốn lưu giữ những gì của cha ông để lại lắm nhưng lực bất tòng tâm”, anh Pi năng Lydin ngậm ngùi.

Không chỉ mất đi nếp nhà dài mà vị tapai (rượu cần) của người Raglai cũng dần phai nhạt. Nếu lúa rẫy được xem là “hạt ngọc” của trời, thì tapai chính là hiện thân của sự kết tinh trời đất.

Trong cộng đồng người Raglai hiện nay không còn nhiều gia đình giữ được nhạc cụ mã la
Trong cộng đồng người Raglai hiện nay không còn nhiều gia đình giữ được nhạc cụ mã la

Theo thông lệ, khi những hạt lúa đầu tiên chín vàng, người Raglai thu hoạch về để ủ rượu cần chia vui cùng bà con thôn làng và dâng lên tổ tiên. Thế nhưng hiện nay, hầu như không thấy ai làm tapai. Một vị già làng ở Khánh Thượng chia sẻ, mấy năm nay, già không làm nhiều rượu nữa. Bọn trẻ nó có thèm uống đâu. Ngày Tết đứa nào cũng mua bia uống cho mát, ngày thường thì mua rượu uống cho tiện. Chắc năm nay chỉ làm một ché để dâng tổ tiên thôi.

Nỗi lo của người già...

Không chỉ lo về nhà dài, không chỉ sợ nhạt hồn tapai, những người già còn trăn trở mãi về tiếng mã la. Ngày xưa, gia đình có điều kiện đều có một bộ, nhưng bây giờ cả vùng chỉ còn vài bộ đạt âm vực chuẩn theo truyền thống. Tiếng mã la giờ cũng thưa dần trong cuộc sống. Chỉ những dịp lễ, Tết, những người lớn tuổi mới tụ họp, ngân lên điệu mã la, nhấp môi ché rượu cần nhưng dường như mã la cũng hiểu được lòng người già, không còn vui tươi như ngày xưa nữa.

Ama Xà Nga (thôn Giang Biên, xã Sơn Thái) bộc bạch: Giờ tụi trẻ nó không thích nghe cái này nữa, đi khắp nơi chỉ thấy nhạc trẻ, nhạc nước ngoài. Hầu như chẳng ai chơi ngoài chúng tôi. Tục lệ, nghi thức xưa cũng mai một nhiều rồi.

Uống rượu cần là một nét văn hóa đặc trưng của đồng bào Raglai. Ảnh TL
Uống rượu cần là một nét văn hóa đặc trưng của đồng bào Raglai. Ảnh TL

Còn away Pi Năng Thị Thi ở thôn Tà Gộc, xã Khánh Thượng đang lo lắng mai này không còn ai biết hát Ma Diêng. Away Thi tâm sự: Có lẽ, những điệu hát này, sau này sẽ không ai hát nữa, khi lứa con cháu không mấy mặn mà với lời hát xưa.

Nỗi buồn của các ama, away cũng là lo lắng chung của nhiều người Raglai và ngành Văn hóa huyện Khánh Vĩnh. Ông Lê Văn Cường, Trưởng phòng Văn hóa và Thông tin huyện Khánh Vĩnh cho hay: Công tác bảo tồn nền văn hóa Raglai vẫn còn nhiều khó khăn, dù các kế hoạch, đề án bảo tồn đã được xây dựng. Số lượng nghệ nhân dân gian không còn nhiều; cán bộ phụ trách văn hóa các địa phương thường điều động vị trí khác khi đủ thời gian công tác... Việc tổ chức các lễ hội, nghi lễ hiện chỉ mang tính tự phát trong người dân, cơ quan chức năng chỉ có thể tôn tạo, khuyến khích thêm. Khi thế hệ kế cận không còn muốn tiếp nối nữa, e rằng những nỗ lực bảo tồn cũng “lực bất tòng tâm”.

Công tác bảo tồn nền văn hóa Raglai vẫn còn nhiều khó khăn, dù các kế hoạch, đề án bảo tồn đã được xây dựng. Số lượng nghệ nhân dân gian không còn nhiều; cán bộ phụ trách văn hóa các địa phương thường điều động vị trí khác khi đủ thời gian công tác... Việc tổ chức các lễ hội, nghi lễ hiện chỉ mang tính tự phát trong người dân, cơ quan chức năng chỉ có thể tôn tạo, khuyến khích thêm. Khi thế hệ kế cận không còn muốn tiếp nối nữa, e rằng những nỗ lực bảo tồn cũng “lực bất tòng tâm”.

Ông Lê Văn Cường, Trưởng phòng Văn hóa và Thông tin huyện Khánh Vĩnh

Tin cùng chuyên mục
Thầm lặng những dấu chân

Thầm lặng những dấu chân

Mường Khương là huyện biên giới của tỉnh Lào Cai. Nơi đây cuộc sống của bà con vẫn còn nhiều khó khăn, với 90% là đồng bào thiểu số sinh sống, đa số là hộ nghèo và hộ cận nghèo. Chính vì vậy, tình trạng người lao động xuất cảnh trái phép sang Trung Quốc làm thuê có chiều hướng gia tăng và diễn biến phức tạp nhất là những ngày cận Tết. Trước tình hình đó, các chiến sỹ Đồn Biên phòng Mường Khương đã và đang triển khai các biện pháp nghiệp vụ nhằm đấu tranh, ngăn chặn để giữ gìn an ninh trật tự khu vực biên giới.
Tin nổi bật trang chủ
Thầm lặng những dấu chân

Thầm lặng những dấu chân

Đời sống - Xã hội - Kiều Giang-Minh Phương - 16:42, 18/01/2020
Mường Khương là huyện biên giới của tỉnh Lào Cai. Nơi đây cuộc sống của bà con vẫn còn nhiều khó khăn, với 90% là đồng bào thiểu số sinh sống, đa số là hộ nghèo và hộ cận nghèo. Chính vì vậy, tình trạng người lao động xuất cảnh trái phép sang Trung Quốc làm thuê có chiều hướng gia tăng và diễn biến phức tạp nhất là những ngày cận Tết. Trước tình hình đó, các chiến sỹ Đồn Biên phòng Mường Khương đã và đang triển khai các biện pháp nghiệp vụ nhằm đấu tranh, ngăn chặn để giữ gìn an ninh trật tự khu vực biên giới.
Thêm Xuân cho đồng bào biên giới Tây Nam

Thêm Xuân cho đồng bào biên giới Tây Nam

Pháp luật - N.Tâm - 18:03, 17/01/2020
Những ngày cuối năm, tới các cụm dân cư biên giới Tây Nam có thể cảm nhận rõ mùa Xuân đang tới. Hoạt động thương mại như tấp nập hơn; người người, nhà nhà tươi vui, phấn khởi… Những hình ảnh đó tạo nên một không khí Tết thật đặc trưng vùng biên giới phía Tây Nam của Tổ quốc.
Phòng chống thiên tai vùng DTTS, miền núi: Những vấn đề đặt ra

Phòng chống thiên tai vùng DTTS, miền núi: Những vấn đề đặt ra

Thời sự - Thanh Huyền (thực hiện) - 17:56, 17/01/2020
Mặc dù nước ta đã có nhiều nỗ lực trong công tác phòng, chống thiên tai nhưng hậu quả gây ra vẫn rất nặng nề. Nhiều ý kiến cho rằng, công tác phòng, chống thiên tai phải sát với cuộc sống người dân ở vùng DTTS và miền núi; phòng, chống phải đi đôi với phát triển bền vững. Để hiểu rõ hơn vấn đề này, phóng viên Báo Dân tộc và Phát triển đã có cuộc phỏng vấn ông Vũ Xuân Thành, Phó Tổng Cục trưởng Tổng cục Phòng chống thiên tai, Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn.
Có một dòng họ hiếu học ở Công Đa

Có một dòng họ hiếu học ở Công Đa

Giáo dục - Nguyễn Huy Hoàng - 17:46, 17/01/2020
Sự hiếu học của con, cháu dòng họ Ma ở xã Công Đa, huyện Yên Sơn (Tuyên Quang) được duy trì qua các thế hệ. Nhờ chú trọng việc học, tri thức được mở mang nên người họ Ma đã làm chủ và ứng dụng khoa học trong phát triển kinh tế, xây dựng cuộc sống ấm no, hạnh phúc.
Muôn kiểu bày bán thịt thú rừng dịp cuối năm

Muôn kiểu bày bán thịt thú rừng dịp cuối năm

Bạn đọc - Tuấn Trình - 17:35, 17/01/2020
Mặc dù là mặt hàng bị cấm kinh doanh, nhưng thời gian vừa qua, nhiều loại động vật hoang dã vẫn được bày bán bằng các hình thức khác nhau. Tình trạng này đang gây bức xức trong dư luận.
Góp thêm xuân trên từng trang viết

Góp thêm xuân trên từng trang viết

Sắc màu 54 - Hồng Minh - 17:30, 17/01/2020
Trong tâm thức đồng bào các DTTS, mỗi độ Tết đến Xuân về không chỉ là mùa của lễ hội mà còn là khoảnh khắc nơi những niềm vui được thắp lên, tình cảm bản làng được gắn kết.
Tết của những người lính biển

Tết của những người lính biển

Đời sống - Xã hội - Nguyễn Thanh Điệp - 17:09, 17/01/2020
Tết là dịp rất đỗi thiêng liêng để mọi người sắp xếp công việc về đoàn tụ với gia đình. Nhưng với cán bộ, chiến sĩ Hải quân, trong những ngày Tết vẫn chắc tay súng canh giữ biển đảo, góp phần giữ bình yên cho đất nước đón Tết, vui Xuân.
Những bài thuốc trị bệnh từ lá sen

Những bài thuốc trị bệnh từ lá sen

Vườn thuốc quanh ta - BTK - 16:56, 17/01/2020
Sen là loại cây sống dưới bùn lầy, tập trung chủ yếu ở vùng đồng bằng và trung du. Mặc dù sống ở dưới bùn lầy nhưng cây sen mang đến những giá trị thiết thực trong cuộc sống. Lá sen, cánh sen, thân sen, nhị sen, hoa sen, tất cả đều có công dụng tốt trong chăm sóc sức khỏe con người.
Cù Lao Chàm 10 năm không có rác thải nhựa

Cù Lao Chàm 10 năm không có rác thải nhựa

Đời sống - Xã hội - Minh Ngọc - 16:42, 17/01/2020
Đã từ lâu, Cù Lao Chàm thực sự trở thành hòn đảo “nói không với chai nhựa dùng một lần và ống hút nhựa”.
Nỗi lo thực phẩm bẩn ở vùng cao

Nỗi lo thực phẩm bẩn ở vùng cao

Sức khỏe - Hiếu Anh - 15:32, 17/01/2020
Trong xã hội hiện đại, người dân miền núi không chỉ bó hẹp sinh hoạt tự cung tự cấp trong gia đình, mà nhu cầu mua bán hàng hóa ngày càng cao. Thế nhưng, khâu kiểm tra, kiểm soát chất lượng thực phẩm ở vùng này chưa thật sự chặt chẽ dẫn đến nguy cơ mất an toàn vệ sinh thực phẩm.