Analytic
Thứ Sáu, ngày 23 tháng 08 năm 2019, 09:25:27

Giáo dục dân tộc

Bảo đảm sự sinh tồn của ngôn ngữ DTTS trong thời hội nhập

Hồng Phúc - 12:11, 23/02/2021

Ngôn ngữ là yếu tố quan trọng để làm nên bản sắc văn hoá cho từng dân tộc. Trong thời kỳ hội nhập, giao thoa, việc bảo tồn ngôn ngữ của từng dân tộc có ý nghĩa đặc biệt quan trọng...

Đồng bào dân tộc Pà Thẻn có nền văn hóa độc đáo, giàu bản sắc và có một hệ thống chữ viết độc đáo
Đồng bào dân tộc Pà Thẻn có nền văn hóa giàu bản sắc và có một hệ thống chữ viết độc đáo (Ảnh TL)

Bức tranh đa màu sắc

Nói đến người Pà Thẻn, người ta hay nghĩ đến nghi lễ nhảy lửa độc đáo, nhưng không mấy người biết rằng, đồng bào Pà Thẻn còn có một hệ thống chữ viết độc đáo. Chữ viết của người Pà Thẻn là chữ viết tượng hình, biểu thị một sự vật hay hiện tượng hầu hết có trong đời sống hàng ngày như gốc đa, thùng nhuộm vải, bếp lửa, ruộng bậc thang;…

Cũng tương tự câu chuyện ngôn ngữ của người Pà Thẻn, ngôn ngữ của các dân tộc khác đều thể hiện tư duy, tích tụ lưu giữ quá khứ lịch sử truyền thống, lưu giữ bản sắc văn hoá và chứng minh sự tồn tại của họ.

Việt Nam là quốc gia thống nhất, đa dân tộc, đa ngôn ngữ, chữ viết. Với 54 dân tộc và tương ứng là 54 ngôn ngữ chính danh, các ngôn ngữ ở Việt Nam được khẳng định về vị thế và chức năng bằng pháp luật.

Trong các DTTS ở nước ta, nhiều dân tộc đã có chữ viết, thậm chí một số dân tộc có nhiều hơn một hệ thống chữ viết. Một số hệ chữ viết có lịch sử trên dưới nghìn năm. Đó là các hệ chữ viết của các dân tộc Khmer, Thái, Chăm, Tày, Nùng, Dao... Chữ Thái cổ, Chăm cổ, Khmer dựa trên tự dạng Sanskrit.

Ngôn ngữ không chỉ là một phần của của văn hóa mà còn là phương tiện để thống nhất ý chí và củng cố sức mạnh đoàn kết dân tộc. Không những vậy, việc bảo tồn ngôn ngữ của đồng bào DTTS còn thể hiện vị thế bình đẳng giữa các dân tộc, thể hiện sự đa dạng trong văn hóa Việt Nam.

Trong bối cảnh kinh tế - xã hội phát triển, ứng dụng công nghệ 4.0 phủ sóng rộng rãi trên các lĩnh vực, thì việc bảo tồn ngôn ngữ DTTS đang đứng trước nhiều nguy cơ và thách thức, bởi nhiều yếu tố môi trường không còn phù hợp khiến văn hóa truyền thống bị biến đổi.

Trong xu thế hội nhập về văn hóa, môi trường sử dụng ngôn ngữ của người DTTS cũng đã có những thay đổi nhanh chóng. Tiếng Việt cũng như ngoại ngữ được ưa chuộng, sử dụng nhiều hơn. Thị hiếu công chúng về giải trí cũng thay đổi, những chương trình văn hoá, nghệ thuật DTTS chỉ chiếm một phần khiêm tốn so với những loại hình văn hoá mới, nên nguy cơ tiêu vong ngôn ngữ là một nỗi lo có cơ sở.

Truyền dạy ngôn ngữ DTTS cho thế hệ trẻ là việc làm vô cùng cấp thiết
Truyền dạy ngôn ngữ DTTS cho thế hệ trẻ là việc làm vô cùng cấp thiết (Ảnh TL)

Cần những giải pháp thiết thực

Nguy cơ mai một ngôn ngữ DTTS là câu chuyện chung của các dân tộc, chứ không riêng của một địa phương nào.

Hiện nay, ngôn ngữ của dân tộc đa số, có sự tác động mạnh, trở thành ngôn ngữ chính thức tại các vùng có nhiều DTTS, được sử dụng trên các phương tiện truyền thông (báo chí, Intemet, truyền hình…), tại các trường học (sách giáo khoa, tài liệu nghiên cứu) và trong các văn bản hành chính địa phương…; trong khi đó ngôn ngữ của DTTS dù được công nhận tồn tại, nhưng lại chỉ được phổ biến trong các phạm vi có giới hạn và không quá phổ biến như: làng mạc, gia đình và các buổi lễ cổ truyền…, người DTTS càng ít có cơ hội để sử dụng tiếng mẹ đẻ của mình.

Việc nhận biết hết các nguyên nhân là rất quan trọng, nhưng vấn đề quan trọng hơn, đó là thái độ ứng xử và hành động của chúng ta để bảo vệ ngôn ngữ DTTS trước sự mai một hiện nay. Trên thực tế, có thể thấy, nhân tố quan trọng đem lại sức sống cho các ngôn ngữ DTTS là, chúng được truyền dạy và có vai trò (được sử dụng) trong đời sống xã hội. Thế nên, cần có những biện pháp khác như: Kế hoạch hóa và xây dựng chính sách ngôn ngữ; nghiên cứu cơ bản; cải tiến và xây dựng các hệ thống chữ viết; biên soạn các sách dạy và học; xây dựng ngân hàng dữ liệu...

Mặc dù Nhà nước đã có những chính sách bảo vệ và phát triển tiếng nói, chữ viết của các dân tộc Việt Nam, lần đầu tiên được ghi nhận tại Điều 21 Luật Di sản văn hóa 2001 và nội dung này tiếp tục được sửa đổi, bổ sung qua các Luật Di sản văn hóa sau này, nhưng vấn đề này cần sự quan tâm chung của cả xã hội, cần sự chung tay góp sức của các cấp, các ngành…

Ví như, chúng ta cần phải thúc đẩy các hoạt động giao lưu giữa các dân tộc, xuất bản các sách báo, ấn phẩm bằng ngôn ngữ của đồng bào, đề xuất cần có cơ chế, chính sách khuyến khích bảo tồn và phát huy các tác phẩm văn hóa nghệ thuật sử dụng tiếng nói và chữ viết của đồng bào DTTS.

Tiến sĩ Trần Thu Dung hiện sống và làm việc tại Pháp cho rằng: “Bảo vệ ngôn ngữ văn hóa dân tộc ít người, là bảo vệ một bảo tàng sống, một nguồn du lịch để giúp phát triển kinh tế đất nước và đánh dấu chủ quyền của đất nước”.

Tin cùng chuyên mục
Quảng Ninh: Ngôi trường mang bản sắc văn hóa người Dao Thanh Y

Quảng Ninh: Ngôi trường mang bản sắc văn hóa người Dao Thanh Y

Nằm trên địa bàn xã Thượng Yên Công, TP. Uông Bí, tỉnh Quảng Ninh, đa số học sinh là con em đồng bào dân tộc Dao (nhóm Dao Thanh y), những năm qua, Trường THCS Lý Tự Trọng đã tích cực đưa văn hóa truyền thống các dân tộc thiểu số vào hoạt động dạy học và giáo dục trong nhà trường.
Tin nổi bật trang chủ
Việt Nam chính thức được quyền tổ chức ASEAN Para Games 11

Việt Nam chính thức được quyền tổ chức ASEAN Para Games 11

Thể thao - Giải trí - PV - 2 giờ trước
Ngày 25/2, thông tin từ Tổng cục Thể dục thể thao (Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch) cho biết, phiên họp lần thứ hai Hội nghị Hội đồng Thể thao các quốc gia Người Khuyết tật Đông Nam Á (APSF) và công tác tổ chức ASEAN Para Games 11 đã diễn ra theo hình thức trực tuyến.
Bộ ảnh đồng bào các dân tộc Hà Giang phòng, chống Covid-19, phát triển kinh tế bền vững

Bộ ảnh đồng bào các dân tộc Hà Giang phòng, chống Covid-19, phát triển kinh tế bền vững

Sắc màu 54 - PV - 2 giờ trước
Theo thông tin từ Bộ Y tế và Chương trình Phát triển Liên hợp quốc (UNDP), Bộ đã phối hợp với UNDP thực hiện một bộ ảnh trong Dự án “Tăng cường truyền thông phòng, chống dịch bệnh Covid-19 trong trạng thái bình thường mới cho tiểu thương dân tộc thiểu số tại tỉnh Hà Giang”.
Bảo đảm phòng dịch trong ngày khai ấn Đền Trần

Bảo đảm phòng dịch trong ngày khai ấn Đền Trần

Tin tức - PV - 2 giờ trước
Năm thứ hai liên tiếp, Nam Định quyết định không tổ chức Lễ hội khai ấn Đền Trần để phòng ngừa dịch bệnh Covid-19. Tuy nhiên, đền vẫn mở cửa để phục vụ nhu cầu đi lễ đầu năm của người dân. Do vậy, chính quyền địa phương đã triển khai nhiều biện pháp nhằm bảo đảm phòng dịch.
6 nhiệm vụ trọng tâm trong nhiệm kỳ Đại hội XIII

6 nhiệm vụ trọng tâm trong nhiệm kỳ Đại hội XIII

Thời sự - PV - 3 giờ trước
Văn phòng Trung ương Đảng vừa gửi tới các cơ quan báo chí toàn văn Nghị quyết Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIII của Đảng. Nghị quyết xác định 6 nhiệm vụ trọng tâm trong trong nhiệm kỳ Đại hội XIII.
Chiều 25/2, thêm 8 ca mắc COVID-19, trong đó Hải Dương có 7 ca

Chiều 25/2, thêm 8 ca mắc COVID-19, trong đó Hải Dương có 7 ca

Tin tức - PV - 4 giờ trước
Bản tin 18h ngày 25/2 của Ban Chỉ đạo Quốc gia Phòng chống dịch COVID-19 cho biết có 8 ca mắc mới COVID-19, trong đó 7 ca ghi nhận trong nước tại Hải Dương; 01 ca ở Tây Ninh là trường hợp nhập cảnh được cách ly ngay
Hạnh phúc của Nhân dân – Điểm nhấn của dự thảo Văn kiện trình Đại hội XIII

Hạnh phúc của Nhân dân – Điểm nhấn của dự thảo Văn kiện trình Đại hội XIII

Yếu tố “hạnh phúc của nhân dân” đã được nhấn mạnh trong dự thảo Văn kiện trình Đại hội XIII của Đảng. Chủ trương này làm sâu sắc hơn giá trị lớn lao của 6 chữ “Độc lập – Tự do – Hạnh phúc”. 6 chữ này là khát vọng cháy bỏng cả dân tộc luôn hướng đến và cũng là mục tiêu mà Đảng, Nhà nước Việt Nam không ngừng nỗ lực để đạt được, để mỗi người dân được thụ hưởng đầy đủ các quyền cơ bản của con người, quyền công dân.
Sóc Trăng: Nhiều hoạt động ý nghĩa nhân “Ngày hội Biên phòng toàn dân”

Sóc Trăng: Nhiều hoạt động ý nghĩa nhân “Ngày hội Biên phòng toàn dân”

Tin tức - Minh Triết - 4 giờ trước
Ngày 25/2, tại xã Trung Bình, huyện Trần Đề (Sóc Trăng), Ban Tổ chức “Ngày hội Biên phòng toàn dân” huyện Trần Đề đã tổ chức bàn giao nhà “Đại đoàn kết” và thăm, tặng quà các gia đình chính sách, hộ nghèo, học sinh có hoàn cảnh đặc biệt khó khăn.
Quản trị rủi ro biến động giá cà phê bằng sản phẩm phái sinh hàng hóa của VietinBank

Quản trị rủi ro biến động giá cà phê bằng sản phẩm phái sinh hàng hóa của VietinBank

Kinh tế - PV - 6 giờ trước
Là một trong những ngân hàng tiên phong trên thị trường phái sinh giá cả hàng hóa tại Việt Nam, với gần 10 năm kinh nghiệm cung cấp cho khách hàng giải pháp giao dịch tốt nhất, VietinBank đã triển khai toàn diện danh mục sản phẩm phái sinh giá cả hàng hóa cho khách hàng là các doanh nghiệp cà phê Việt Nam.
Mặt trái của du lịch công đồng: Nhiều homestay rơi vào tình trạng “sống dở chết dở” (Bài 2)

Mặt trái của du lịch công đồng: Nhiều homestay rơi vào tình trạng “sống dở chết dở” (Bài 2)

Dân tộc - Miền núi - Thúy Hồng - 8 giờ trước
Du lịch cộng đồng đã đem lại nhiều lợi ích kinh tế - xã hội cho người dân địa phương thông qua tạo việc làm, nâng cao thu nhập, cải thiện đời sống cộng đồng. Tuy nhiên, tại nhiều địa phương, do việc làm du lịch chỉ mang tính tự phát nên vẫn chưa phát huy hết tiềm năng thế mạnh và đang phát sinh nhiều hệ luỵ đáng lo ngại...
Ngăn chặn tình trạng xuất, nhập cảnh trái phép tại vùng biên

Ngăn chặn tình trạng xuất, nhập cảnh trái phép tại vùng biên

Pháp luật - Thiên An - 8 giờ trước
Do nhu cầu tìm việc làm nên bất chấp dịch COVID-19 bùng phát, những cư dân ở khu vực biên giới, ở vùng sâu, vùng xa vẫn trốn sang Trung Quốc để tìm kiếm cơ hội. Giải pháp nào để ngăn chặn xuất nhập cảnh trái phép đang là bài toán “đau đầu” đối với các cấp chính quyền địa phương tại vùng biên.
Niềm vui mới trong “ngôi nhà cũ”

Niềm vui mới trong “ngôi nhà cũ”

Công tác Dân tộc - Huỳnh Đại - 8 giờ trước
Những ngày đầu năm mới 2021, đồng bào dân tộc thiểu số thôn Long Tro và thôn Ba Khen, xã Văn Xuôi, huyện Tu Mơ Rông (Kon Tum) có thêm niềm vui về một mùa xuân đầm ấm hơn trong “ngôi nhà cũ” của chính mình. Phấn khởi nhất đó là, hầu hết các hộ đã trở về sinh sống ổn định tại khu tái định cư Long Tro- Ba Khen với điều kiện sinh hoạt đầy đủ và thuận lợi.