Analytic
Thứ Sáu, ngày 23 tháng 08 năm 2019, 09:25:27

Độc đáo kèn lá của người Mông

T.Hợp - 15:05, 02/12/2020

Có dịp lên những bản người Mông ở Cao Bằng, chúng ta dễ dàng bắt gặp những chàng trai, cô gái cầm chiếc lá trên môi, tấu lên những âm thanh cao, vang xa lảnh lót, thanh cao. Kèn lá - loại nhạc cụ đơn sơ nhưng hết sức độc đáo của đồng bào người Mông được ví như tiếng hót của chim họa mi giữa đại ngàn.

 Kèn lá là một trong những nhạc cụ không thể thiếu của người Mông. Ảnh minh họa
Kèn lá là một trong những nhạc cụ không thể thiếu của người Mông. Ảnh minh họa

Trong đời sống của đồng bào người Mông, mỗi loại nhạc cụ truyền thống đều ẩn chứa ý nghĩa thiêng liêng. Chiếc kèn lá cũng như những nhạc cụ khác là người bạn thân thiết để bày tỏ những cảm xúc yêu thương, những mong ước, khát vọng của các chàng trai cô gái:

“Ở trên cành là lá, đặt lên môi em thành lời

Lời tâm tình dịu êm, từ trong con tim em vấn vương

Gọi mùa xuân sang từ lung linh hương sắc

Gọi tình yêu về từ lòng em... say mê”...

Kèn lá là loại nhạc cụ đơn giản nhất, dễ tìm nhất, không mất thời gian chế tác. Tuy nhiên để thổi hay, trọn vẹn một điệu nhạc lại không đơn giản bởi còn tùy thuộc vào sự khéo léo khi chọn lá và cách thổi lá. Lá được người thổi chọn phải là loại lá hơi mềm, tương đối dai, mép lá trơn.

Có nhiều cách thổi kèn lá nhưng thường sử dụng theo hai cách. Một là ngậm ngang chiếc lá ở giữa hai môi, dùng môi để giữ và kết hợp giữa việc sử dụng lưỡi và hơi đẩy ra qua kẽ hở của môi. Hai là dùng ngón tay trỏ và ngón tay cái ở hai bàn tay để giữ hai đầu của lá sau khi đã ngậm ở môi, dùng lưỡi kết hợp với môi đẩy hơi tạo ra âm thanh. Khi thổi, lá dùng làm kèn được gập đôi lại ở phần mép lá mỏng hơn và ngậm vào môi, dùng hơi điều chỉnh âm thanh cao thấp, trầm bổng theo âm điệu bài hát.

Tại các bản làng người Mông ở Cao Bằng , hiện những người già vẫn kể với con cháu của mình câu chuyện nhuốm màu huyền tích về kèn lá. Tích xưa kể rằng: Chiếc kèn lá là hiện vật mà tiên ông ban tặng cho chàng trai vốn là con trai của vua thủy tề và công chúa (con gái của vua Mèo) để đôi trai gái bày tỏ tâm tình với nhau khi công chúa đang bị giam giữ bởi sợi dây thần của quỷ.

Khi tiên ông biến mất, công chúa đặt chiếc lá lên môi và thì thầm vào đó những lời yêu thương thắm thiết, nỗi khổ đau và mong chàng trở lại cứu nàng. Nhờ âm thanh chiếc kèn lá, chàng trai đến cứu được người mình yêu khỏi nanh vuốt của quỷ thần và cùng nhau sống cuộc đời hạnh phúc.

Nghệ nhân Dương Thị Du, dân tộc Mông, thị trấn Pác Mjầu (Bảo Lâm, Cao Bằng) rất am hiểu và thổi được nhiều làn điệu dân ca bằng kèn lá, cho biết: Theo quan niệm của người Mông, kèn lá có thể thay cho lời gọi nhau mà không cần dùng đến tiếng nói. Người thổi kèn lá ngầm hỏi xem có ai ở bên đồi gần đó không, nếu có thì người ở bên quả đồi gần đó cũng sẽ tìm một chiếc lá thổi trả lời.

Những chàng trai, cô gái người Mông thường dùng âm thanh kèn lá thay cho lời tâm tình, trò chuyện trong những đêm hẹn hò. Cứ thế họ nhắn nhủ tâm tư, tình cảm cho người mình yêu mến thông qua tiếng kèn lá và đáp lại tiếng kèn ân tình đó từ đối phương.

Chỉ với một chiếc lá nhưng bằng sự khéo léo của người thổi, tiếng kèn thể hiện tài năng của người thổi kèn. Người Mông thổi kèn lá bất kỳ nơi đâu và bất kỳ thời điểm nào, trong lúc đợi nhau xuống chợ, trong các buổi giao lưu, gặp gỡ hoặc đơn giản là khi họ hứng thú. Trải qua thời gian, thay đổi của cuộc sống nhưng tình yêu và sự gắn bó của người Mông với cây kèn lá vẫn vậy.

Tiếng kèn lá tìm bạn của các chàng trai không chỉ khiến các cô gái nghe thấy phải đỏ mặt làm duyên mà còn say đắm để rồi không thể kìm lòng mà cất lên những tiếng kèn lá không kém phần duyên dáng, tình tứ đáp lại. Những giai điệu ấy còn đánh thức tiếng lòng của bất kỳ ai đã một lần được nghe.

Tiếng kèn lá còn là nét văn hóa trữ tình độc đáo trên những vùng đất rẻo cao với giờ giải lao khi người Mông lên nương lao động sản xuất hay những đêm huyền diệu dưới ánh trăng. Đặc biệt, trong những ngày Tết, tiếng kèn lá lảnh lót vút lên khi là điệu nhạc, khi lại giống tiếng chim hót khiến cho không gian như tràn ngập vui tươi, phóng khoáng.

Ngày nay, đồng bào dân tộc Mông ở Cao Bằng vẫn luôn gìn giữ, bảo tồn và phát huy nhạc cụ kèn lá như nét văn hóa đặc sắc của dân tộc mình. Họ luôn tự hào giới thiệu tới bạn bè gần xa về nghệ thuật thổi kèn lá tại các hội xuân, chương trình giao lưu văn nghệ… Tiếng kèn lá chính là phương tiện để người Mông bày tỏ nỗi lòng trước thiên nhiên, con người, cuộc sống và từ lâu trở thành nét đẹp trong văn hóa của cộng đồng dân tộc Mông miền non nước Cao Bằng./.

Tin cùng chuyên mục
Có một “Việt Bắc thu nhỏ” nơi đại ngàn Tây Nguyên

Có một “Việt Bắc thu nhỏ” nơi đại ngàn Tây Nguyên

Hơn 30 năm xa quê lập nghiệp, đồng bào các dân tộc phía Bắc ở Ea Tam, huyện Krông Năng (Đăk Lăk) vẫn gìn giữ và phát huy những giá trị văn hóa truyền thống độc đáo, tạo nên không gian văn hóa Việt Bắc đặc sắc nơi đại ngàn Tây Nguyên.
Tin nổi bật trang chủ
Trao nhà Mái ấm tình thương cho đồng bào DTTS tại huyện Sốp Cộp, tỉnh Sơn La

Trao nhà Mái ấm tình thương cho đồng bào DTTS tại huyện Sốp Cộp, tỉnh Sơn La

Tin tức - Minh Thu - 2 giờ trước
Ngày 21/1/2021, Bộ Kế hoạch và Đầu tư, Ủy ban Dân tộc phối hợp cùng Ngân hàng TMCP Công thương Việt Nam đã tổ chức Lễ bàn giao nhà Mái ấm tình thương cho 05 hộ đồng bào DTTS tại bản Tà Cọ, xã Sốp Cộp, huyện Sốp Cộp, tỉnh Sơn La.
Trung tâm Báo chí Đại hội XIII đã sẵn sàng cho ngày khai trương

Trung tâm Báo chí Đại hội XIII đã sẵn sàng cho ngày khai trương

Thời sự - PV - 4 giờ trước
Ban Tổ chức đã ban hành quy chế hoạt động cho đội ngũ phóng viên. Tuy nhiên trong quá trình tác nghiệp, các phóng viên cũng cần tìm những vấn đề cốt lõi được người dân và toàn xã hội quan tâm; có những bài viết chuyên sâu, đề xuất, kiến giải, phản ánh được tiếng nói của nhân dân đối với Đại hội.
Tạo cho được sự chuyển biến để người dân tin tưởng và đồng hành

Tạo cho được sự chuyển biến để người dân tin tưởng và đồng hành

Sự kiện - Bình luận - PV - 5 giờ trước
“Thành quả phát triển mà người dân không thụ hưởng thì thành quả đó cũng không có ý nghĩa gì; trước khi làm việc lớn thì phải làm tốt những việc nhỏ, tạo cho được sự chuyển biến mà người dân có thể cảm nhận được, có như vậy người dân mới tin tưởng và đồng hành”.
Lâm Đồng: Trao quà Tết cho hộ đồng bào nghèo 5 xã vùng loan

Lâm Đồng: Trao quà Tết cho hộ đồng bào nghèo 5 xã vùng loan

Thời sự - Đinh Hiển – Nguyễn Minh - 5 giờ trước
Nhân dịp Tết Nguyên đán Tân Sửu, mới đây, lãnh đạo tỉnh Lâm Đồng đã đến thăm, kiểm tra tình hình chuẩn bị Tết và trao tặng quà cho một số hộ đồng bào nghèo, hộ có hoàn cảnh đặc biệt khó khăn tại các xã vùng loan, huyện Đức Trọng.
Vận chuyển thuê ma túy khi đi mua lợn

Vận chuyển thuê ma túy khi đi mua lợn

Pháp luật - PV - 5 giờ trước
Trong lúc đi mua lợn, đối tượng nhận vận chuyển thuê ma túy của một người không quen biết để lấy 2 triệu đồng tiền công.
Dưới mái nhà chung

Dưới mái nhà chung

Chiều 28/12/2020, tại trụ sở cơ quan Ủy ban Dân tộc (UBDT), Ủy viên Ban Chấp hành Trung ương Đảng, Bộ trưởng, Chủ nhiệm UBDT Đỗ Văn Chiến đã gặp mặt Đoàn HS, SV, TN DTTS xuất sắc, tiêu biểu năm 2020. Cùng dự gặp mặt có Thứ trưởng, Phó Chủ nhiệm Hoàng Thị Hạnh, các thành viên Ban Chỉ đạo, Ban Tổ chức Lễ Tuyên dương; đại diện Lãnh đạo các Vụ, đơn vị trực thuộc UBDT và 145 HS, SV, TN DTTS xuất sắc, tiêu biểu tham dự Lễ Tuyên dương.
Năm 2021, dệt may hướng tới mục tiêu xuất khẩu 39 tỷ USD

Năm 2021, dệt may hướng tới mục tiêu xuất khẩu 39 tỷ USD

Kinh tế - PV - 5 giờ trước
Năm 2021, ngành dệt may đặt mục tiêu xuất khẩu đạt 39 tỷ USD, mức kế hoạch cao tương đương năm 2019, nhanh hơn thị trường chung từ 9 tháng đến 2 năm.
Công tác chuẩn bị nhân sự cho Đại hội XIII bảo đảm chặt chẽ, kỹ lưỡng, dân chủ, khách quan, công khai, minh bạch (*)

Công tác chuẩn bị nhân sự cho Đại hội XIII bảo đảm chặt chẽ, kỹ lưỡng, dân chủ, khách quan, công khai, minh bạch (*)

Thời sự - PV - 5 giờ trước
Trong trả lời phỏng vấn trên Trang tin điện tử Đại hội XIII, đồng chí Nguyễn Thanh Bình, Ủy viên Trung ương Đảng, Phó Trưởng ban Thường trực Ban Tổ chức Trung ương, đã nói các vấn đề liên quan đến công tác chuẩn bị nhân sự Đại hội XIII. Báo Dân tộc và Phát triển trân trọng giới thiệu toàn văn bài phỏng vấn.
Đại hội XIII: Đại biểu cao tuổi nhất 76 tuổi, thấp tuổi nhất 33 tuổi

Đại hội XIII: Đại biểu cao tuổi nhất 76 tuổi, thấp tuổi nhất 33 tuổi

Tin tức - PV - 7 giờ trước
Trong 1.587 đại biểu dự Đại hội XIII có 3 đại biểu trên 70 tuổi; độ tuổi trung bình là 52,2 tuổi, đại biểu cao tuổi nhất là 76 tuổi, đại biểu thấp tuổi nhất là 33 tuổi.
Tiếp tục ngăn chặn triệt để người nhập cảnh bất hợp pháp

Tiếp tục ngăn chặn triệt để người nhập cảnh bất hợp pháp

Tin tức - PV - 7 giờ trước
Sáng 21/1, tại trụ sở Chính phủ, Phó Thủ tướng Chính phủ Vũ Đức Đam, Trưởng Ban Chỉ đạo Quốc gia phòng, chống dịch COVID-19 chủ trì cuộc họp Thường trực Ban Chỉ đạo Quốc gia về công tác phòng, chống dịch trong giai đoạn hiện nay.
Điện mừng Tổng thống và Phó Tổng thống Hoa Kỳ

Điện mừng Tổng thống và Phó Tổng thống Hoa Kỳ

Tin tức - PV - 7 giờ trước
Nhân dịp Ngài Joseph R. Biden Jr. nhậm chức Tổng thống thứ 46 của Hợp chúng quốc Hoa Kỳ, ngày 21/1/2021, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Nguyễn Phú Trọng và Thủ tướng Chính phủ Nguyễn Xuân Phúc đã đồng gửi điện chúc mừng.