Analytic
Thứ Sáu, ngày 23 tháng 08 năm 2019, 09:25:27

Mặt trái của du lịch cộng đồng: Kinh doanh kiểu "mạnh ai nấy làm” (Bài 1)

Thúy Hồng - 11:54, 23/02/2021

Với những tiềm năng, lợi thế về thiên nhiên, con người, bản sắc văn hóa đa dạng, những năm qua, việc tổ chức mô hình du lịch cộng đồng đang được coi là loại hình du lịch mang lại lợi ích, hiệu quả kinh tế bền vững nhất cho người dân ở vùng DTTS và miền núi. Tuy nhiên, việc phát triển du lịch ồ ạt, thiếu tính toán và kiến thức chuyên môn tại một số địa phương, là nguy cơ dẫn đến du lịch cộng đồng hoạt động kém hiệu quả và thiếu bền vững...

Một điểm du lịch ở xã Y Tý, huyện Bát Xát, Lào Cai. ảnh tư liệu.
Một điểm du lịch ở xã Y Tý, huyện Bát Xát, Lào Cai. ảnh tư liệu.

Ở một số nơi, do thiếu tính tổ chức, thiếu sự chuẩn bị, thiếu kỹ năng, lại nóng vội thu lợi nhuận dẫn đến tình trạng “nhà nhà đua nhau làm du lịch”. Việc phát triển ồ ạt dẫn đến tình trạng làm du lịch với tâm lý “mạnh ai nấy làm”, hoặc theo kiểu phong trào, kinh doanh theo kiểu “chộp giật” …

Phát triển ồ ạt

Nói đến du lịch cộng đồng (DLCĐ), không ít người sẽ nghĩ ngay đến khu du lịch bản Lác, xã Chiềng Châu, Mai Châu, tỉnh Hòa Bình. Giai đoạn 2014 - 2016, khách du lịch nội địa đến bản Lác rất đông, hiệu quả kinh tế có thể thấy rõ. Các hộ chỉ cần sửa sang lại nhà cửa, sắm thêm đồ dùng là có thể làm du lịch, thu về lợi nhuận. Đây cũng là giai đoạn du lịch bản Lác phát triển “nóng” nhất với việc nhà nhà làm DLCĐ.

Nhưng đó là câu chuyện của DLCĐ bản Lác trong thời kỳ phát triển mạnh nhất. Còn hiện nay, khách quốc tế lưu trú qua đêm và chi tiêu tại bản Lác từ năm 2018 đến nay có xu hướng giảm; khách nội địa có tăng nhưng tăng ít.

Nguyên nhân dẫn đến tình trạng này do không gian của bản đã dần bị hiện đại hóa, những nhà sàn gỗ xưa kia được thay thế dần bằng những ngôi nhà bê tông mới. Ông Hà Công Tím, Người có uy tín bản Lác cho biết: “Càng ngày, gỗ làm nhà càng quý hiếm, việc làm nhà sàn gỗ có chi phí cao gấp 2, 3 lần so với nhà sàn bê tông nên các hộ làm du lịch sau không có kinh phí để làm, hầu hết đều sơn bê tông giả gỗ”.

Bên cạnh đó, truyền thống văn hóa cũng dần bị mai một. Những khung cửi dệt thổ cẩm của người phụ nữ Thái trước đây đành tháo dỡ, xếp gọn vào trong kho để lấy chỗ treo bán khăn quàng cổ "Made in China”. Con đường nội bản xưa vốn yên bình, du khách rất thích đi bộ thong dong ngắm cảnh, thỉnh thoảng dừng chân mua cơm lam, rau sắng, bó đũa tre, chiếc mõ trâu… thì giờ đây là tuyến đường chính dành cho những chiếc xe điện hoạt động.

Bà Hà Thị Hòa, Trưởng phòng Văn hóa- Thông tin huyện Mai Châu cho biết: Quy hoạch vẫn là điểm yếu mấu chốt hiện nay ở bản Lác, các hộ đang làm du lịch theo kiểu "mạnh ai nấy làm”. Để đáp ứng lượng khách đến bản đông, các hộ đã xây dựng, sửa sang, cơi nới, mở thêm nhiều loại hình dịch vụ như cafe, spa…, khiến cho không gian văn hóa nhà sàn của người Thái bị phá vỡ.

Có thể thấy, mô hình DLCĐ đang góp phần vào phát triển kinh tế cho người dân địa phương, nhưng nếu loại hình du lịch này vẫn phát triển ồ ạt, không có hướng dẫn, làm ảnh hưởng đến kinh tế, đến niềm tin vào du lịch cộng đồng.

Kinh doanh kiểu "ăn xổi"

Lào Cai là một trong những địa phương có mô hình DLCĐ khá phát triển, góp phần tạo sinh kế và nâng cao đời sống của đồng bào. Để nâng cao hiệu quả hoạt động, Lào Cai đã xây dựng quy hoạch phát triển các điểm du lịch cộng đồng tại các địa phương; đồng thời tổ chức đào tạo nguồn nhân lực và có giải pháp bảo tồn phong cảnh và nét văn hoá đặc sắc của các thôn, bản của đồng bào DTTS với phương châm “Biến di sản thành tài sản” để phát triển kinh tế du lịch. Tuy nhiên, qua thời gian hoạt động, hiện loại hình du lịch này đang bộc lộ nhiều hạn chế.

Ví dụ ở thị xã Sa Pa, có rất nhiều người từ các tỉnh miền xuôi lên thuê nhà, thuê đất của người dân địa phương để mở các điểm du lịch Homestay, nhưng thực chất họ chỉ đơn thuần là xây nhà cho thuê phòng, kinh doanh dịch vụ ăn uống và các dịch vụ khác. Chỉ tính thôn Tả Van Giáy 1 và Tả Van Giáy 2, thuộc xã Tả Van hiện có 50 cơ sở Homestay, thì khoảng 50% là của người nơi khác đến thuê. Như vậy, bản chất của DLCĐ sẽ dần mất đi. Trước đây, điểm DLCĐ Tả Van được ưa chuộng, bởi vẻ hoang sơ với khung cảnh thôn, bản thơ mộng với những ngôi nhà gỗ yên bình. Thay vào đó, hiện nay là những nhà hàng, nhà nghỉ được xây kiên cố, dịch vụ ăn uống mở tràn lan. Thậm chí, không ít cơ sở Homestay “bê” luôn mô hình kinh doanh dịch vụ nhà nghỉ, nhà hàng ở thành phố vào vùng nông thôn này.

Con đường nội bản xưa vốn yên bình, du khách rất thích đi bộ thong dong ngắm cảnh ở bản Lác, Mai Châu, Hòa Bình giờ đây là tuyến đường chính dành cho những chiếc xe điện hoạt động. ảnh tư liệu
Con đường nội bản xưa vốn yên bình, du khách rất thích đi bộ thong dong ngắm cảnh ở bản Lác, Mai Châu, Hòa Bình giờ đây là tuyến đường chính dành cho những chiếc xe điện hoạt động. Ảnh tư liệu

Ở tỉnh Yên Bái, qua thời gian hoạt động, mô hình DLCĐ cũng đang xuất hiện nhiều tồn tại. Chị Nguyễn Lan Hương, một du khách đến từ Hà Nội cho biết: Các Homestay chỉ chú trọng đến lưu trú, ăn uống và một số ít hoạt động văn hóa khác, mà chưa thực sự được hòa vào cuộc sống của người dân địa phương từ ăn ở đến sinh hoạt, lao động, tập tục văn hóa để trải nghiệm.

 Bên cạnh đó, do nguồn lực từ gia đình, tự phát, nên khi thực hiện, nhiều hộ không đủ cơ sở vật chất; thiếu kinh nghiệm về cách bố trí, sắp xếp vật dụng phòng nghỉ; hạn chế về chuyên môn nghiệp vụ; hạn chế về giao tiếp với khách nước ngoài; thiếu liên kết trong cộng đồng để tạo các sản phẩm văn hóa du lịch địa phương...do đó, không thu hút được khách du lịch lưu lại lâu.

Theo thống kê của Tổng cục Du lịch Việt Nam, mô hình DLCĐ hiện đã mở rộng ra trên cả nước, với khoảng 300 làng, bản, buôn, thôn, xóm có hoạt động loại hình này. Tuy nhiên, nhiều địa phương đang rất lúng túng khi phát triển DLCĐ. Hầu hết người dân tự tìm lối đi, mỗi nơi phát triển một kiểu, mạnh ai nấy làm, nhỏ lẻ thiếu bền vững. Ở một số địa phương, chưa chú trọng đến công tác quy hoạch, quản lý mô hình, dẫn đến tình trạng, hộ dân vì lợi ích kinh tế mà phát triển ồ ạt...

Tin cùng chuyên mục
Chi trả lương hưu, trợ cấp bảo hiểm xã hội tháng 3 và 4-2021 vào cùng một kỳ

Chi trả lương hưu, trợ cấp bảo hiểm xã hội tháng 3 và 4-2021 vào cùng một kỳ

Bảo hiểm Xã hội (BHXH) Việt Nam vừa ban hành Công văn số 396/BHXH-TCKT gửi Tổng Công ty Bưu điện Việt Nam và BHXH 13 tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương về việc chi trả lương hưu, trợ cấp BHXH, bảo hiểm thất nghiệp (BHTN) hằng tháng trong thời gian tiếp tục thực hiện các biện pháp cấp bách phòng, chống dịch (PCD) Covid-19.
Tin nổi bật trang chủ
Việt Nam chính thức được quyền tổ chức ASEAN Para Games 11

Việt Nam chính thức được quyền tổ chức ASEAN Para Games 11

Thể thao - Giải trí - PV - 21:52, 25/02/2021
Ngày 25/2, thông tin từ Tổng cục Thể dục thể thao (Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch) cho biết, phiên họp lần thứ hai Hội nghị Hội đồng Thể thao các quốc gia Người Khuyết tật Đông Nam Á (APSF) và công tác tổ chức ASEAN Para Games 11 đã diễn ra theo hình thức trực tuyến.
Bộ ảnh đồng bào các dân tộc Hà Giang phòng, chống Covid-19, phát triển kinh tế bền vững

Bộ ảnh đồng bào các dân tộc Hà Giang phòng, chống Covid-19, phát triển kinh tế bền vững

Sắc màu 54 - PV - 21:37, 25/02/2021
Theo thông tin từ Bộ Y tế và Chương trình Phát triển Liên hợp quốc (UNDP), Bộ đã phối hợp với UNDP thực hiện một bộ ảnh trong Dự án “Tăng cường truyền thông phòng, chống dịch bệnh Covid-19 trong trạng thái bình thường mới cho tiểu thương dân tộc thiểu số tại tỉnh Hà Giang”.
Bảo đảm phòng dịch trong ngày khai ấn Đền Trần

Bảo đảm phòng dịch trong ngày khai ấn Đền Trần

Tin tức - PV - 21:05, 25/02/2021
Năm thứ hai liên tiếp, Nam Định quyết định không tổ chức Lễ hội khai ấn Đền Trần để phòng ngừa dịch bệnh Covid-19. Tuy nhiên, đền vẫn mở cửa để phục vụ nhu cầu đi lễ đầu năm của người dân. Do vậy, chính quyền địa phương đã triển khai nhiều biện pháp nhằm bảo đảm phòng dịch.
6 nhiệm vụ trọng tâm trong nhiệm kỳ Đại hội XIII

6 nhiệm vụ trọng tâm trong nhiệm kỳ Đại hội XIII

Thời sự - PV - 20:51, 25/02/2021
Văn phòng Trung ương Đảng vừa gửi tới các cơ quan báo chí toàn văn Nghị quyết Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIII của Đảng. Nghị quyết xác định 6 nhiệm vụ trọng tâm trong trong nhiệm kỳ Đại hội XIII.
Chiều 25/2, thêm 8 ca mắc COVID-19, trong đó Hải Dương có 7 ca

Chiều 25/2, thêm 8 ca mắc COVID-19, trong đó Hải Dương có 7 ca

Tin tức - PV - 19:45, 25/02/2021
Bản tin 18h ngày 25/2 của Ban Chỉ đạo Quốc gia Phòng chống dịch COVID-19 cho biết có 8 ca mắc mới COVID-19, trong đó 7 ca ghi nhận trong nước tại Hải Dương; 01 ca ở Tây Ninh là trường hợp nhập cảnh được cách ly ngay
Hạnh phúc của Nhân dân – Điểm nhấn của dự thảo Văn kiện trình Đại hội XIII

Hạnh phúc của Nhân dân – Điểm nhấn của dự thảo Văn kiện trình Đại hội XIII

Yếu tố “hạnh phúc của nhân dân” đã được nhấn mạnh trong dự thảo Văn kiện trình Đại hội XIII của Đảng. Chủ trương này làm sâu sắc hơn giá trị lớn lao của 6 chữ “Độc lập – Tự do – Hạnh phúc”. 6 chữ này là khát vọng cháy bỏng cả dân tộc luôn hướng đến và cũng là mục tiêu mà Đảng, Nhà nước Việt Nam không ngừng nỗ lực để đạt được, để mỗi người dân được thụ hưởng đầy đủ các quyền cơ bản của con người, quyền công dân.
Sóc Trăng: Nhiều hoạt động ý nghĩa nhân “Ngày hội Biên phòng toàn dân”

Sóc Trăng: Nhiều hoạt động ý nghĩa nhân “Ngày hội Biên phòng toàn dân”

Tin tức - Minh Triết - 19:45, 25/02/2021
Ngày 25/2, tại xã Trung Bình, huyện Trần Đề (Sóc Trăng), Ban Tổ chức “Ngày hội Biên phòng toàn dân” huyện Trần Đề đã tổ chức bàn giao nhà “Đại đoàn kết” và thăm, tặng quà các gia đình chính sách, hộ nghèo, học sinh có hoàn cảnh đặc biệt khó khăn.
Quản trị rủi ro biến động giá cà phê bằng sản phẩm phái sinh hàng hóa của VietinBank

Quản trị rủi ro biến động giá cà phê bằng sản phẩm phái sinh hàng hóa của VietinBank

Kinh tế - PV - 17:12, 25/02/2021
Là một trong những ngân hàng tiên phong trên thị trường phái sinh giá cả hàng hóa tại Việt Nam, với gần 10 năm kinh nghiệm cung cấp cho khách hàng giải pháp giao dịch tốt nhất, VietinBank đã triển khai toàn diện danh mục sản phẩm phái sinh giá cả hàng hóa cho khách hàng là các doanh nghiệp cà phê Việt Nam.
Mặt trái của du lịch công đồng: Nhiều homestay rơi vào tình trạng “sống dở chết dở” (Bài 2)

Mặt trái của du lịch công đồng: Nhiều homestay rơi vào tình trạng “sống dở chết dở” (Bài 2)

Dân tộc - Miền núi - Thúy Hồng - 15:27, 25/02/2021
Du lịch cộng đồng đã đem lại nhiều lợi ích kinh tế - xã hội cho người dân địa phương thông qua tạo việc làm, nâng cao thu nhập, cải thiện đời sống cộng đồng. Tuy nhiên, tại nhiều địa phương, do việc làm du lịch chỉ mang tính tự phát nên vẫn chưa phát huy hết tiềm năng thế mạnh và đang phát sinh nhiều hệ luỵ đáng lo ngại...
Ngăn chặn tình trạng xuất, nhập cảnh trái phép tại vùng biên

Ngăn chặn tình trạng xuất, nhập cảnh trái phép tại vùng biên

Pháp luật - Thiên An - 15:16, 25/02/2021
Do nhu cầu tìm việc làm nên bất chấp dịch COVID-19 bùng phát, những cư dân ở khu vực biên giới, ở vùng sâu, vùng xa vẫn trốn sang Trung Quốc để tìm kiếm cơ hội. Giải pháp nào để ngăn chặn xuất nhập cảnh trái phép đang là bài toán “đau đầu” đối với các cấp chính quyền địa phương tại vùng biên.
Niềm vui mới trong “ngôi nhà cũ”

Niềm vui mới trong “ngôi nhà cũ”

Công tác Dân tộc - Huỳnh Đại - 15:08, 25/02/2021
Những ngày đầu năm mới 2021, đồng bào dân tộc thiểu số thôn Long Tro và thôn Ba Khen, xã Văn Xuôi, huyện Tu Mơ Rông (Kon Tum) có thêm niềm vui về một mùa xuân đầm ấm hơn trong “ngôi nhà cũ” của chính mình. Phấn khởi nhất đó là, hầu hết các hộ đã trở về sinh sống ổn định tại khu tái định cư Long Tro- Ba Khen với điều kiện sinh hoạt đầy đủ và thuận lợi.