Analytic
Thứ Sáu, ngày 23 tháng 08 năm 2019, 09:25:27

Múa bóng rỗi - Loại hình nghệ thuật độc đáo ở đất Phương Nam

Tô Phục Hưng - 18:24, 03/12/2020

Múa bóng rỗi là một loại hình nghệ thuật múa hát nghi lễ, thường được tổ chức vào các dịp lễ hội tại các đền miếu Nam Bộ. Xưa kia, những nghệ nhân trình diễn những bài hát rỗi, kết hợp với những điệu múa mang tính chất tạp kỹ của xiếc rất tài hoa, điêu luyện, được đông đảo quần chúng tán thưởng. Tuy nhiên hiện nay, loại hình nghệ thuật dân gian này đang đứng trước nguy cơ mai một, do không còn nhiều nghệ nhân theo đuổi nghề.

Các nghệ nhân múa bóng rỗi (Ảnh TL)
Các nghệ nhân múa bóng rỗi (Ảnh TL)

Ông Huỳnh Văn Nguyệt, nhà nghiên cứu văn hóa dân gian Nam Bộ cho biết, nghệ thuật múa bóng rỗi (người Nam Bộ quen gọi là múa bóng) đã có cách nay đã hơn 300 năm, chủ yếu phục vụ cho các nghi lễ đình, đền ở Nam Bộ.

Nghệ nhân múa bóng Nguyễn Thị Sang, 76 tuổi ngụ tại tỉnh Kiên Giang cho biết, bà được cha mẹ truyền nghề từ lúc lên 10 tuổi và đã đi biểu diễn khắp miền Tây. Một thời gian khá dài, múa bóng rỗi bị đánh đồng với các hủ tục đồng bóng như: bóng cốt, bóng xá… nên bị chính quyền dịa phương ngăn cấm. Bà Sang cũng như một số “đồng môn” khác tạm thời phải “gác nghề”. Mãi sau này, khi nghệ thuật múa bóng được các nhà nghiên cứu văn hóa dân gian phân tích, chỉ ra cái hay, cái đẹp của loại hình diễn xướng dân gian độc đáo này, bà Sang và các “đồng môn” mới “tái xuất” trở lại. Hiện nay, bà và lớp đệ tử thường biểu diễn tại các lễ hội tâm linh như lễ hội Giàn Gừa (TP. Cần Thơ); Lễ vía bà chúa Xứ các tỉnh An Giang, Bến Tre, Kiên Giang, Bạc Liêu… và không nhận bất kỳ khoản thù lao nào, kể cả chi phí ăn ở, đi lại cũng hoàn toàn tự túc.

Tiết mục múa mâm vàng trong diễn xướng múa bóng rỗi (Ảnh TL)
Tiết mục múa mâm vàng trong diễn xướng múa bóng rỗi (Ảnh TL)

Em Nguyễn Thị Tuyết, 15 tuổi, cháu ngoại của bà Sang cho biết thêm: “Múa bóng khó lắm, đòi hỏi sự kiên trì, khéo léo, đam mê mới theo nghề được lâu dài. Nhiều tiết mục múa giống như xiếc, đòi hỏi sự luyện tập rất kỳ công”.

Theo các nhà nghiên cứu văn hóa dân gian Nam Bộ thì bóng rỗi là một loại hình nghệ thuật múa hát nghi lễ, thường được tổ chức vào các dịp lễ hội tại các đền miếu Nam Bộ. Các tiết mục biểu diễn thường chia thành những phần riêng lẻ, nối tiếp nhau như: Khai tràng, Chầu mời - thỉnh tổ, mời tiên ra tuồng, phước lộc, hát chặp… Người múa phải có vũ đạo đẹp, hóa trang bắt mắt; vừa múa vừa đọc những bài vè thường nói về gốc tích đền, thờ mình đang biểu diễn hay những bài vè nói về tổ tiên, đất nước, tục lệ người xưa, tình yêu thương con người, sự hiếu thảo trong gia đình… Bên cạnh đó người múa phải có một năng khiếu đặc biệt tổng hợp về ca, diễn và múa, phải có sức khỏe, khéo léo, dẻo dai, nhạy bén trong cảm âm và có chất giọng tốt. Trang phục của người múa bóng rỗi rất sặc sỡ, màu sắc.

Tuy nghi thức và tiết mục mỗi nơi một khác nhưng tựu trung vẫn là dâng mâm, dâng bông, múa ghế, múa khạp da bò, múa bông huệ, múa xe đạp, múa xoay đĩa, rót rượu bằng đầu… luôn thu hút người dự khán.

Nhiều nghệ nhân múa bóng rỗi cho biết, khi múa phải có lễ vật là con heo trắng luộc đặt ở mâm cúng và đĩa “tam sên” (thịt heo, hột vịt, tôm) thì người múa mới hứng thú, hoàn tâm nhập tâm vào vai diễn và múa hết mình. Ngoài ra, khi biểu diễn phải có dàn “nhạc sống” (không sử dụng băng đĩa thu sẵn)…

Khu di tích lịch sử Giàn Gừa (huyện Phong Điền, TP. Cần Thơ)- nơi duy trì loại hình múa bóng rỗi.
Khu di tích lịch sử Giàn Gừa (huyện Phong Điền, TP. Cần Thơ)- nơi duy trì loại hình múa bóng rỗi.

Hiện nay, có 2 hình thức múa bóng rỗi khá phổ biến là múa đơn (1 người) và múa đôi (2 người) tùy thuộc vào cách tổ chức từng nơi. Dù là múa đơn hay múa đôi cũng rất thu hút người xem, nhất là trẻ em bởi những động thái rất lạ, lời đọc vè có vần, có điệu rất hay.

Bà Tiêu Thị Hoa, ngụ tại huyện Châu Thành, tỉnh Hậu Giang cho rằng, múa bóng rỗi là loại hình nghệ thuật múa cổ xưa quý hiếm, cần được phát huy không để mai một theo dòng thời gian. Tuy nhiên, cũng cần có những quy định để loại hình nghệ thuật này không bị biến tướng sang hình thức mê tín, dị đoan.

Tin cùng chuyên mục
Múa ky lằn ngày Xuân ở xứ Lạng

Múa ky lằn ngày Xuân ở xứ Lạng

Cứ mỗi độ Xuân về, đặc biệt là vào dịp Lễ hội Lồng tồng của đồng bào dân tộc Tày, Nùng xứ Lạng thường không thể thiếu một loại hình văn hóa đặc sắc, tiêu biểu, đó là múa ky lằn.
Tin nổi bật trang chủ
Trao nhà Mái ấm tình thương cho đồng bào DTTS tại huyện Sốp Cộp, tỉnh Sơn La

Trao nhà Mái ấm tình thương cho đồng bào DTTS tại huyện Sốp Cộp, tỉnh Sơn La

Tin tức - Minh Thu - 3 giờ trước
Ngày 21/1/2021, Bộ Kế hoạch và Đầu tư, Ủy ban Dân tộc phối hợp cùng Ngân hàng TMCP Công thương Việt Nam đã tổ chức Lễ bàn giao nhà Mái ấm tình thương cho 05 hộ đồng bào DTTS tại bản Tà Cọ, xã Sốp Cộp, huyện Sốp Cộp, tỉnh Sơn La.
Trung tâm Báo chí Đại hội XIII đã sẵn sàng cho ngày khai trương

Trung tâm Báo chí Đại hội XIII đã sẵn sàng cho ngày khai trương

Thời sự - PV - 5 giờ trước
Ban Tổ chức đã ban hành quy chế hoạt động cho đội ngũ phóng viên. Tuy nhiên trong quá trình tác nghiệp, các phóng viên cũng cần tìm những vấn đề cốt lõi được người dân và toàn xã hội quan tâm; có những bài viết chuyên sâu, đề xuất, kiến giải, phản ánh được tiếng nói của nhân dân đối với Đại hội.
Tạo cho được sự chuyển biến để người dân tin tưởng và đồng hành

Tạo cho được sự chuyển biến để người dân tin tưởng và đồng hành

Sự kiện - Bình luận - PV - 6 giờ trước
“Thành quả phát triển mà người dân không thụ hưởng thì thành quả đó cũng không có ý nghĩa gì; trước khi làm việc lớn thì phải làm tốt những việc nhỏ, tạo cho được sự chuyển biến mà người dân có thể cảm nhận được, có như vậy người dân mới tin tưởng và đồng hành”.
Lâm Đồng: Trao quà Tết cho hộ đồng bào nghèo 5 xã vùng loan

Lâm Đồng: Trao quà Tết cho hộ đồng bào nghèo 5 xã vùng loan

Thời sự - Đinh Hiển – Nguyễn Minh - 6 giờ trước
Nhân dịp Tết Nguyên đán Tân Sửu, mới đây, lãnh đạo tỉnh Lâm Đồng đã đến thăm, kiểm tra tình hình chuẩn bị Tết và trao tặng quà cho một số hộ đồng bào nghèo, hộ có hoàn cảnh đặc biệt khó khăn tại các xã vùng loan, huyện Đức Trọng.
Vận chuyển thuê ma túy khi đi mua lợn

Vận chuyển thuê ma túy khi đi mua lợn

Pháp luật - PV - 6 giờ trước
Trong lúc đi mua lợn, đối tượng nhận vận chuyển thuê ma túy của một người không quen biết để lấy 2 triệu đồng tiền công.
Dưới mái nhà chung

Dưới mái nhà chung

Chiều 28/12/2020, tại trụ sở cơ quan Ủy ban Dân tộc (UBDT), Ủy viên Ban Chấp hành Trung ương Đảng, Bộ trưởng, Chủ nhiệm UBDT Đỗ Văn Chiến đã gặp mặt Đoàn HS, SV, TN DTTS xuất sắc, tiêu biểu năm 2020. Cùng dự gặp mặt có Thứ trưởng, Phó Chủ nhiệm Hoàng Thị Hạnh, các thành viên Ban Chỉ đạo, Ban Tổ chức Lễ Tuyên dương; đại diện Lãnh đạo các Vụ, đơn vị trực thuộc UBDT và 145 HS, SV, TN DTTS xuất sắc, tiêu biểu tham dự Lễ Tuyên dương.
Năm 2021, dệt may hướng tới mục tiêu xuất khẩu 39 tỷ USD

Năm 2021, dệt may hướng tới mục tiêu xuất khẩu 39 tỷ USD

Kinh tế - PV - 6 giờ trước
Năm 2021, ngành dệt may đặt mục tiêu xuất khẩu đạt 39 tỷ USD, mức kế hoạch cao tương đương năm 2019, nhanh hơn thị trường chung từ 9 tháng đến 2 năm.
Công tác chuẩn bị nhân sự cho Đại hội XIII bảo đảm chặt chẽ, kỹ lưỡng, dân chủ, khách quan, công khai, minh bạch (*)

Công tác chuẩn bị nhân sự cho Đại hội XIII bảo đảm chặt chẽ, kỹ lưỡng, dân chủ, khách quan, công khai, minh bạch (*)

Thời sự - PV - 6 giờ trước
Trong trả lời phỏng vấn trên Trang tin điện tử Đại hội XIII, đồng chí Nguyễn Thanh Bình, Ủy viên Trung ương Đảng, Phó Trưởng ban Thường trực Ban Tổ chức Trung ương, đã nói các vấn đề liên quan đến công tác chuẩn bị nhân sự Đại hội XIII. Báo Dân tộc và Phát triển trân trọng giới thiệu toàn văn bài phỏng vấn.
Đại hội XIII: Đại biểu cao tuổi nhất 76 tuổi, thấp tuổi nhất 33 tuổi

Đại hội XIII: Đại biểu cao tuổi nhất 76 tuổi, thấp tuổi nhất 33 tuổi

Tin tức - PV - 8 giờ trước
Trong 1.587 đại biểu dự Đại hội XIII có 3 đại biểu trên 70 tuổi; độ tuổi trung bình là 52,2 tuổi, đại biểu cao tuổi nhất là 76 tuổi, đại biểu thấp tuổi nhất là 33 tuổi.
Tiếp tục ngăn chặn triệt để người nhập cảnh bất hợp pháp

Tiếp tục ngăn chặn triệt để người nhập cảnh bất hợp pháp

Tin tức - PV - 8 giờ trước
Sáng 21/1, tại trụ sở Chính phủ, Phó Thủ tướng Chính phủ Vũ Đức Đam, Trưởng Ban Chỉ đạo Quốc gia phòng, chống dịch COVID-19 chủ trì cuộc họp Thường trực Ban Chỉ đạo Quốc gia về công tác phòng, chống dịch trong giai đoạn hiện nay.
Điện mừng Tổng thống và Phó Tổng thống Hoa Kỳ

Điện mừng Tổng thống và Phó Tổng thống Hoa Kỳ

Tin tức - PV - 8 giờ trước
Nhân dịp Ngài Joseph R. Biden Jr. nhậm chức Tổng thống thứ 46 của Hợp chúng quốc Hoa Kỳ, ngày 21/1/2021, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Nguyễn Phú Trọng và Thủ tướng Chính phủ Nguyễn Xuân Phúc đã đồng gửi điện chúc mừng.