Analytic
Thứ Sáu, ngày 23 tháng 08 năm 2019, 09:25:27

Trở lại thung lũng Trăn

Uông Thái Biểu - 10:22, 08/04/2021

Rừng, tiếp rừng. Núi, rồi lại qua núi. Suốt dọc đường đi vẫn là thăm thẳm màu xanh hoang sơ và kỳ vĩ của đại ngàn. Hai mươi năm rồi đó, hôm nay tôi được trở lại với những người bạn người Chill (một nhánh dân tộc Cơ Ho) buôn K’long K’lanh Anh hùng - căn cứ qua hai cuộc kháng chiến (thuộc xã Đạ Cháy, huyện Lạc Dương, Lâm Đồng) dưới chân dãy Bidoup - một trong ba đỉnh núi cao nhất được mệnh danh là “nóc nhà”, là “điểm tựa tâm linh” của vùng đất Tây Nguyên…

Những nữ hướng dẫn viên du lịch người Chill buôn K'long K'lanh hôm nay.
Những nữ hướng dẫn viên du lịch người Chill buôn K'long K'lanh hôm nay.

Chuyện kể rằng, ngày xưa, xưa lắm rồi, thung lũng nơi thượng nguồn dòng sông Đa Nhim này loài trăn nhiều lắm. Trăn sống trong các hang đá lạnh, bên các dòng suối lớn như Hung yau, Liêng sú, Đưng T’vó. Buổi đẹp trời, những con trăn lớn bé trườn mình lên thảm cỏ phơi nắng, vảy trăn phản quang lấp lánh dưới ánh nắng. Có thể vì lẽ đó, người Chill nơi đây gọi tên quê hương của mình là thung lũng trăn mà tiếng bản địa là “K’long K’lanh”…

Đang mải lan man về huyền thoại tên gọi vùng đất cổ, vùng đất Anh hùng với các đồng nghiệp trẻ đang cần tìm hiểu, chúng tôi đã đến đầu buôn K’long K’lanh tự lúc nào không hay. Văng vẳng trong trưa tĩnh lặng tiếng hát từ một nơi nào đó cất lên, mà lại là một giọng lẩy chèo mượt mà, làm chúng tôi ngạc nhiên và thú vị hết sức. Giữa thung lũng hoang sơ của buôn làng người Chill lọt thỏm giữa các dãy núi xa mờ Tây Nguyên bỗng được nghe khúc hát cổ truyền vùng đồng bằng Bắc Bộ. Tôi và hai đồng nghiệp trẻ không khỏi lấy làm lạ và đi tìm người hát. Thì ra, đó chính là vị già làng khả kính Konsă Ha Chong. Già làng đang vui, gặp khách quý nên càng vui hơn.

Tại sao già biết hát chèo? - Tôi hỏi. Già chưa vội trả lời mà tiếp tục một điệu nói lối vui tươi :“Khi hoa đào ửng má chào Xuân - Khi hạt mưa rơi thấm tình đất nước - Cũng là lúc tiếng súng chiến trường vang dậy…”.

Ha Chong kể rằng, những điệu hát chèo ấy và cả quan họ Bắc Ninh, ví dặm Nghệ - Tĩnh nữa, già đã được những đồng đội quê miền Bắc dạy cho từ hồi còn “mồ ma thằng Mỹ”. Già Ha Chong có giọng hát khá mượt và đã từng hát trong những buổi lễ mừng công thắng trận, những cái tết chiến trường đã lùi về ký ức.

Theo dòng hồi tưởng của cụ già người Chill, chúng tôi như được sống trong không gian những năm tháng hào hùng cả nước ra tiền tuyến, anh em các dân tộc từ nhiều vùng quê Việt cùng sát cánh bên nhau chiến đấu cho một ngày nước nhà thống nhất. Hồi đó, già là cậu bé Ha Chong nhanh nhẹn, được bố là Ha Đưng - người đảng viên đầu tiên của vùng căn cứ kháng chiến dưới chân Bidoup - giác ngộ. Người cha ấy đã dạy Ha Chong đi làm giao liên, truyền tin cho các cán bộ cách mạng hoạt động trong vùng như Chế Đặng, Đinh Sỹ Uẩn...

Những năm 1967 - 1969, Ha Chong đã trở thành trạm trưởng một trạm trên tuyến hành lang chiến lược Bắc - Nam. Anh đã đứng ra tổ chức chiêu mộ hàng chục, hàng trăm trai gái trong các buôn làng đi cứu thương, tiếp lương, tải đạn phục vụ chiến trường, hoạt động suốt tuyến quốc lộ 21, nối Nam Tây Nguyên với chiến khu D và Trung ương cục miền Nam. Đội quân ấy là những chiến binh dũng cảm của Đoàn H50 Anh hùng nổi tiếng một thời. Ha Chong cũng từng là Phó Bí thư Huyện đoàn Đơn Dương từ những ngày đất nước còn trong máu lửa. Hôm nay gặp già giữa rừng, giữa buôn làng cũ và những kỷ niệm một thời cũng tự nhiên trở về. Khi kể về quá khứ, già làng Ha Chong như trở lại với thời trai trẻ cùng đồng đội đi đánh đồn Thái Phiên, Chư K’longga, hay tập kích Trường Võ bị Đà Lạt - Trung tâm đào tạo quân lực của ngụy quyền Sài Gòn trong những ngày Xuân Mậu Thân 1968…

                                                                   * * *

Trong câu chuyện thân mật với vị già làng vui tính, người chiến binh dân tộc Cơ Ho- Chill năm xưa, tôi chợt hồi tưởng lại hình ảnh K’long K’lanh trong một chuyến công tác qua đây vào mùa lũ hơn hai mươi năm trước. Đó là một chuyến đi ghi lại những trang buồn trong cuốn sổ tay của người làm báo. Sau chuyến đi ấy, tôi đã phải viết một phóng sự đầy ắp chuyện không vui, kể về thân phận của một làng buôn, một căn cứ kháng chiến kiên trung với những con người từng hy sinh và tiếp tục thầm lặng chịu đựng hy sinh trong sự lãng quên sau mười mấy năm nước nhà không còn bóng giặc. Hóa ra, trang nhật ký phóng viên của tôi thời đó chưa phai màu mực mà nay đã trở nên lạc hậu lắm rồi. Hơn hai mươi năm, một sự đổi thay đáng kinh ngạc đã đến với người Chill K’long K’lanh. Như lời già làng Kon să Ha Chong: “Người Chill buôn mình nay đã hết khổ rồi…”

Thế hệ trẻ người Chill của buôn K'long K'lanh.
Thế hệ trẻ người Chill của buôn K'long K'lanh.

Đường lớn đã mở - một con đường lớn đã mở thực sự chứ không phải là một kiểu nói trừu tượng thường nghe. Con đường ấy đã đưa lối chúng tôi vào K’long K’lanh hôm nay một cách dễ dàng chứ không phải mò mẫm xuyên rừng như chuyến đi của mười năm trước. Đó là Tỉnh lộ 723 dài 141 km nối liền đô thị cao nguyên Đà Lạt với phố biển Nha Trang phóng tuyến xuyên qua giữa buôn K’long K’lanh. Con đường ấy với buôn làng người Chill dưới chân Bidoup như một huyền thoại. Nó chính là dấu ấn chấm dứt những năm tháng hoang vu, chìm đắm giữa đại ngàn. Tuyến đường mới, một tương lai tươi sáng đã và đang dần hiện ra trên vùng đất Anh hùng năm xưa.

Đường lớn mở, dòng điện cũng đã kéo về. Không còn cách trở nữa, K’long K’lanh đã tổ chức sản xuất hàng hóa, trở thành một điểm du lịch lịch sử, văn hóa và khám phá thiên nhiên hấp dẫn mang đậm dấu ấn Tây Nguyên trong Tour lữ hành từ biển lên rừng. Nhiều nhà đầu tư tìm đến K’long K’lanh và bây giờ nơi này trở thành một vùng sản xuất cá nước lạnh nổi tiếng trên bản đồ thủy sản Việt Nam. Nhiều hộ dân người Chill buôn làng này tham gia giữ rừng đầu ngưồn Đa Nhim, giữ Vườn Quốc gia Bidoup. Nhiều người trẻ tham gia làm xã viên Hợp tác xã cà phê mang tên Chappi. Họ vừa sản xuất cà phê sạch xuất khẩu, vừa là những hướng dẫn viên cho khách du lịch trong Tour khám phá rừng núi, buôn làng. Ngày xưa, khắp mảnh đất K’long K’lanh tràn ngập cỏ tranh, lạnh buốt những đêm gió hú, nay mát mắt bởi những vườn hồng, cà phê trĩu quả và những trang trại nuôi cá tầm, cá hồi. Trên đồi, những đàn bò núng nính nối đuôi nhau gặm cỏ, tiếng lục lạc nghe thật vui tai...                                                       

Người Chill buôn K'long K'lanh tham gia sản xuất cà phê sạch.
Người Chill buôn K'long K'lanh tham gia sản xuất cà phê sạch.

Cứ mỗi lần về với vùng sâu, tôi thích được trọn vẹn sống trong không gian đêm rừng, và lần này cũng vậy. Đêm ở K’long K’lanh không còn hoang lạnh như ngày xưa nữa, dù bốn ngọn núi cao vây quanh thung lũng vẫn sừng sững uy nghi như chứng tích về sự biến động của mọi thời. Dù gió cao nguyên vẫn ràn rạt thổi về từ miền thẳm xa nào đó. Đường điện đã về đến đây từ nhiều năm trước, đêm nay buôn làng sáng choang ánh đèn. Chúng tôi cùng nhập vào buổi sinh hoạt giao lưu giữa chi đoàn buôn và chi đoàn giáo viên. Ngọn lửa thắp sáng giữa buôn, trước sân nhà sinh hoạt cộng đồng. Sự rụt rè, xa lạ được thay bằng không khí thân thiện. 

Những chàng trai, cô gái Chill buôn K’long K’lanh, những cô giáo, thầy giáo người Kinh và cả ba anh chàng nhà báo chúng tôi cùng vỗ ghi ta bập bùng và hát. Những bài ca cách mạng một thời lại vang lên giữa vùng đất chiến khu oai hùng năm xưa. Thấy vui, chị Ka Bin len vào và nói rằng, rất lâu rồi hôm nay mới lại thích hát. Chất giọng của người phụ nữ tuổi ngoài sáu mươi vẫn ngọt ngào và vút cao khoẻ khoắn trong bài ca “Cô gái vót chông” lay động một thời. Tiếng hát ngày xưa thắp lửa cho người đi đánh giặc, nay xúc động nao lòng nhớ về quá khứ, làm cho những cư dân sống giữa đại ngàn hùng vĩ này vững tin và ấm lòng hơn trên đường tới ngày mai…

Tin cùng chuyên mục
Ngược miền Hướng Hóa

Ngược miền Hướng Hóa

Mấy ngày trải nghiệm ở hai thị trấn Lao Bảo và Khe Sanh, tôi đã hiểu được, lý do vì sao mà Hướng Hóa từng được ví là “Đô thị vàng” giữa núi rừng miền tây Quảng Trị. Nơi đây được kỳ vọng, sẽ là một chặng dừng chân lý tưởng trên con đường du lịch xuyên Á, thu hút nhiều nhà đầu tư... Nhưng khi kết thúc chuyến công tác, tôi còn nhận thấy rằng, muốn làm được, Hướng Hóa cần một cuộc cách tân mới.
Tin nổi bật trang chủ
Văn hóa các dân tộc – Hội tụ và Phát triển

Văn hóa các dân tộc – Hội tụ và Phát triển

Tin tức - Hồng Phúc - 22:49, 16/04/2021
Chào mừng kỷ niệm Ngày Văn hóa các dân tộc Việt Nam (19/4) và 46 năm Ngày Giải phóng miền Nam, thống nhất đất nước (30/4/1975 – 30/4/2021), tối 16/4, tại Làng Văn hóa - Du lịch các dân tộc Việt Nam (Đồng Mô, Sơn Tây, Hà Nội), Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch đã tổ chức Chương trình nghệ thuật với chủ đề “Văn hóa các dân tộc – Hội tụ và Phát triển”.
Ninh Thuận: Khánh thành Nhà máy điện gió lớn nhất Việt Nam

Ninh Thuận: Khánh thành Nhà máy điện gió lớn nhất Việt Nam

Tin tức - Lê Vũ - 20:14, 16/04/2021
Tối 16/04/2021, tại huyện Thuận Bắc, tỉnh Ninh Thuận, Trungnam Group đã tổ chức Lễ khánh thành Nhà máy điện gió Trung Nam. Đến thời điểm hiện tại, đây được xem là Nhà máy điện gió lớn nhất Việt Nam kết hợp với Nhà máy điện mặt trời 204 MW hình thành tổ hợp nặng lượng tái tạo (NLTT) Điện gió - Điện mặt trời lớn nhất và duy nhất tại Việt Nam và Đông Nam Á.
Chiều 16/4, Việt Nam thêm 14 ca mắc mới COVID-19

Chiều 16/4, Việt Nam thêm 14 ca mắc mới COVID-19

Tin tức - PV - 20:00, 16/04/2021
Tính từ 6 giờ đến 18 giờ ngày 16/4, Việt Nam ghi nhận thêm 14 ca mắc mới COVID-19, đều được cách ly ngay sau nhập cảnh.
Chủ tịch nước Nguyễn Xuân Phúc tiếp Đại sứ Hoa Kỳ Daniel Kritenbrink

Chủ tịch nước Nguyễn Xuân Phúc tiếp Đại sứ Hoa Kỳ Daniel Kritenbrink

Thời sự - PV - 19:56, 16/04/2021
Ngày 16/4, tại Phủ Chủ tịch, Chủ tịch nước Nguyễn Xuân Phúc đã tiếp Đại sứ Hoa Kỳ tại Việt Nam Daniel Kritenbrink đến để chuyển thư chúc mừng của Tổng thống Joe Biden nhân dịp Chủ tịch nước được Quốc hội tín nhiệm bầu giữ chức Chủ tịch nước Việt Nam và chào kết thúc nhiệm kỳ công tác.
Phó Chủ tịch nước thăm và làm việc tại tỉnh An Giang

Phó Chủ tịch nước thăm và làm việc tại tỉnh An Giang

Tin tức - PV - 19:46, 16/04/2021
Ngày 16/4, Đoàn công tác Văn phòng Chủ tịch nước do Phó Chủ tịch nước Võ Thị Ánh Xuân, Ủy viên BCH T.Ư Đảng đã đến An Giang gặp gỡ các cán bộ chủ chốt của tỉnh.
Hạnh phúc của Nhân dân – Điểm nhấn của dự thảo Văn kiện trình Đại hội XIII

Hạnh phúc của Nhân dân – Điểm nhấn của dự thảo Văn kiện trình Đại hội XIII

Yếu tố “hạnh phúc của nhân dân” đã được nhấn mạnh trong dự thảo Văn kiện trình Đại hội XIII của Đảng. Chủ trương này làm sâu sắc hơn giá trị lớn lao của 6 chữ “Độc lập – Tự do – Hạnh phúc”. 6 chữ này là khát vọng cháy bỏng cả dân tộc luôn hướng đến và cũng là mục tiêu mà Đảng, Nhà nước Việt Nam không ngừng nỗ lực để đạt được, để mỗi người dân được thụ hưởng đầy đủ các quyền cơ bản của con người, quyền công dân.
Công bố Lệnh của Chủ tịch nước về Luật Phòng, chống ma túy

Công bố Lệnh của Chủ tịch nước về Luật Phòng, chống ma túy

Tin tức - PV - 19:34, 16/04/2021
Sáng 16/4, Văn phòng Chủ tịch nước tổ chức họp báo công bố Lệnh của Chủ tịch nước công bố Luật Phòng, chống ma túy vừa được Quốc hội khóa XIV thông qua trong kỳ họp thứ 11.
Chủ động ứng phó mưa, gió, dông lốc trên biển

Chủ động ứng phó mưa, gió, dông lốc trên biển

Xã hội - PV - 17:39, 16/04/2021
Theo tin từ Trung tâm Dự báo Khí tượng thủy văn (KTTV) Quốc gia, do ảnh hưởng của không khí lạnh, từ đêm nay (16/4), Bắc Bộ và Bắc Trung Bộ có mưa vừa, mưa to, có nơi mưa rất to với tổng lượng mưa phổ biến 80 - 120mm/đợt, có nơi trên 150mm/đợt; trong cơn dông có khả năng xảy ra lốc, sét, mưa đá và gió giật mạnh.
Khoảng thời gian vàng cho giấc ngủ

Khoảng thời gian vàng cho giấc ngủ

Sống khỏe - PV - 16:36, 16/04/2021
Trung tâm Kiểm soát Bệnh dịch Mỹ (The Centers for Disease Control – CDC) cho biết có khoảng một phần ba người dân Mỹ không ngủ đủ giấc (định nghĩa là ngủ <7 tiếng một đêm). Ngủ quá ít hoặc quá nhiều liên quan đến tăng nguy cơ một số bệnh bao gồm bệnh tim mạch, đái tháo đường, bệnh Alzheimer thậm chí tăng nguy cơ tử vong.
Trưng bày chuyên đề Di sản văn hóa Chăm Ninh Thuận – Quảng Nam

Trưng bày chuyên đề Di sản văn hóa Chăm Ninh Thuận – Quảng Nam

Tin tức - Nga Anh (T/h) - 16:03, 16/04/2021
Nhân Kỷ niệm 46 năm Ngày giải phóng tỉnh Ninh Thuận (16/4/1975 – 16/4/2021) và hướng tới Kỷ niệm Ngày giải phóng miền Nam, thống nhất đất nước (30/4/1975 – 30/4/2021), sáng 16/4, tại thành phố Phan Rang – Tháp Chàm, Trung tâm Nghiên cứu văn hóa Chăm (Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch tỉnh Ninh Thuận) phối hợp với Bảo tàng tỉnh Quảng Nam tổ chức khai mạc trưng bày chuyên đề “Di sản văn hóa Chăm Ninh Thuận – Quảng Nam”.
Bảo đảm trật tự, an toàn giao thông dịp nghỉ lễ 30/4 và 1/5/2021

Bảo đảm trật tự, an toàn giao thông dịp nghỉ lễ 30/4 và 1/5/2021

Tin tức - T.Hợp - 16:02, 16/04/2021
Thủ tướng Chính phủ vừa ban hành Công điện 479/CĐ-TTg về việc phục vụ nhu cầu đi lại của Nhân dân và bảo đảm trật tự, an toàn giao thông trong dịp nghỉ Lễ 30/4 và 01/5/2021.